Zmiany w przepisach prawa pracy i składkach ZUS od 2026 r.

Rok 2026 przyniesie przedsiębiorcom szereg wyzwań i znaczących zmian w zakresie przepisów prawa pracy i składek ZUS, które nie tylko podwyższą koszty działalności, ale wymuszą także rewizję dotychczasowych strategii zatrudnienia oraz procedur kadrowo-płacowych.

Te najważniejsze modyfikacje to m.in. wzrost minimalnego wynagrodzenia, nowości w ustalaniu stażu pracy oraz w przepisach ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych, a także implementowana do polskiego systemu prawnego transparentność wynagrodzeń i „neutralność płciowa”. Szczególną uwagę trzeba zwrócić ponadto na zmiany:

• w zakresie zfśs,
• terminu wypłaty ekwiwalentu za urlop,
• w stosowaniu elektronicznej formy dokumentów kadrowych,
• reguł dotyczących zwolnień lekarskich (L4) i ich kontroli.

Podkreślmy, że dwie ustawy przewidujące cztery wyżej wylistowane obszary modyfikacji, w dniu 7 stycznia 2026 r. podpisał Prezydent (chodzi o ustawę z 4 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych oraz o ustawę z 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw).

Nie da się ukryć, że największe emocje budzą propozycje nowych uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy i rewolucja w kwalifikacji umów cywilnoprawnych od 2026 r.

Poniżej lista i opis najważniejszych zmian.

Wzrost minimalnego wynagrodzenia i jego wpływ na koszty pracodawców

Zmiany w ustalaniu stażu pracy od 2026 r.

Transparentność wynagrodzeń i neutralność płciowa

„Mały ZUS plus” – nowe zasady od 2026 r.

Zmiany przepisów ustawy o układach zbiorowych pracy i porozumieniach zbiorowych

Zmiany w zakresie ekwiwalentu za urlop, zfśs i elektronicznej formy dokumentów kadrowych

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy – rewolucja w kwalifikacji umów cywilnoprawnych od 2026 r.

Nowe zasady dotyczące zwolnień lekarskich (L4) i ich kontroli

Mobbing i dyskryminacja

Wzrost minimalnego wynagrodzenia i jego wpływ na koszty pracodawców

Ustawowa płaca minimalna wynosi w 2026 r. 4.806 zł. Przesądza o tym rozporządzenie Rady Ministrów z 15 września 2025 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2026 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1242).

Poziom minimalnego wynagrodzenia wpływa m.in. na dodatek za pracę w nocy, minimalną kwotę wolną od potrąceń, wynagrodzenie za przestój, wysokość odszkodowań określanych na poziomie minimalnego wynagrodzenia, limity odpraw, maksymalne wynagrodzenia praktykantów oraz minimalne podstawy składek ZUS, w tym składki zdrowotnej.

Podniesienie płacy minimalnej wpływa także na kwotę wolną od potrąceń, oraz poziom świadczeń chorobowych (w zakresie minimalnej podstawy ich wymiaru).

Pamiętajmy, że w przypadku osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę w niepełnym wymiarze godzin, wysokość ustawowej płacy minimalnej wyznaczamy w kwocie proporcjonalnej do liczby godzin pracy przypadającej do przepracowania przez pracownika w danym miesiącu.

Dodajmy, że od początku 2017 r. w stosunku do umów zlecenia i umów o świadczenie usług (z pewnymi wyjątkami wynikającymi z art. 1 i 8d stawy z 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę) wprowadzono minimalną stawkę godzinową, której poziom jest ściśle skorelowany z wysokością ustalanego corocznie ustawowego, minimalnego wynagrodzenia za pracę należnego pracownikom.

Omawiana minimalna stawka godzinowa w okresie od 1 stycznia do 31 grudnia 2026 r. wynosi 31,40 zł brutto.

W przypadku gdy zapłata za pracę nie gwarantuje minimalnej stawki godzinowej, zatrudnionemu przysługuje wynagrodzenie w wysokości obliczonej z uwzględnieniem przewidzianej ustawowo stawki.

Po więcej informacji z obszaru skutków podniesienia płacy minimalnej zajrzyj do wpisu: Minimalne wynagrodzenie za pracę w 2026 r. i jego wpływ na rozliczenia

Sprawdź wskaźniki kadrowo-płacowe na rok 2026:

🧮 Narzędzie Online – Wskaźniki kadrowo-płacowe na rok 2026
Wskaźniki kadrowo-płacowe na rok 2026
➪ Kliknij i Sprawdź

Zmiany w ustalaniu stażu pracy od 2026 r.

Od 1 stycznia 2026 r. zatrudnionym osobom mogą być doliczane do stażu pracy okresy inne niż zatrudnienie na podstawie umowy o pracę.

Nowe przepisy mają zastosowanie:

1. od 1 stycznia 2026 r. – do pracodawców będących jednostkami sektora finansów publicznych,
2. od 1 maja 2026 r. – do pozostałych pracodawców.