Zmiany od 8 stycznia 2022 r. w pobieraniu zaliczek podatkowych

Spis zagadnień związanych ze zmianami w poborze zaliczek podatkowych

 

 

WSTĘP

Po krytyce zmian związanych z Polskim Ładem i ich skutków w postaci niższych wynagrodzeń netto (kwot do wypłaty tytułem pensji), resort finansów zdecydował się na wydanie rozporządzenia zmieniającego zasady pobierania i przekazywania zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Chodzi o rozporządzenie Ministra Finansów z 7 stycznia 2022 r. w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 28), zwane dalej: rozporządzeniem.

Co ważne, zmiany weszły w życie 8 stycznia 2022 r.

Rozporządzenie:

  • przesuwa pobór i wpłatę zaliczki z umów o pracę, zlecenie i m. in. emerytur, rent czy zasiłków ZUS;
  • ma zastosowanie do zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych pobieranych w miesiącu, w którym podatnik uzyskał od płatnika przychody określone w art. 31 lub art. 34 ust. 1 ustawy PIT lub z umów zlecenia określonych w art. 13 pkt 8 ustawy PIT w wysokości nieprzekraczającej 12.800 zł, przy czym limit ten stosuje się odrębnie dla każdego źródła tych przychodów.

W największym skrócie: celem rozporządzenia jest doraźne spowodowanie, aby w poszczególnych miesiącach 2022 r. pracownicy oraz zleceniobiorcy osiągający przychód w wysokości do 12.800 zł osiągali wypłaty netto nie niższe niż w 2021 r. Ma to być dokonywane poprzez pobieranie przez płatników w przypadku ww. grupy osób zaliczek na podatek w kwocie nie wyższej niż zaliczki wyliczone od miesięcznego przychodu według reguł obowiązujących w dniu 31 grudnia 2021 r.

Innymi słowy, w 2022 r. wysokość miesięcznej zaliczki podatkowej u pracowników oraz zleceniobiorców uzyskujących przychód nieprzekraczający poziomu 12800 zł nie powinna być pobierana w wysokości wyższej, niż kwota zaliczki obliczanej na zasadach z 31 grudnia 2021 r.

Taki mechanizm obowiązuje generalnie do miesiąca, w którym zaliczka podatkowa obliczona na zasadach z Polskiego Ładu jest niższa od zaliczki PIT skalkulowanej na podstawie przepisów z 2021 r. Od tego miesiąca zaczynamy pobierać zaliczkę „korzystniejszą”, powiększoną o niepobrane w minionych miesiącach 2022 r. nadwyżki zaliczek wyliczonych według Polskiego Ładu nad zaliczkami policzonymi „po staremu”.

Niestety stosowanie rozporządzenia może w wielu przypadkach spowodować, że osoby, które skorzystały z mechanizmu w nim przewidzianego, będą mieli niedopłaty (niekiedy znaczne) podatku, które będzie trzeba uregulować po złożeniu rozliczenia rocznego za 2022 r.

W tym miejscu należy podkreślić, że naliczone do czasu wydania omawianego rozporządzenia zaliczki podatkowe zostały skalkulowane właściwie. A zatem nieprawdą jest powtarzane m.in. w mediach stwierdzenie, jakoby należności podatkowe były źle pobrane przez pracodawców i działające w ich imieniu osoby z działów kadr i płac, działów finansowo-księgowych czy biur rachunkowych. Wyliczenia zostały dokonane prawidłowo – zgodnie z wprowadzonymi w ramach Polskiego Ładu przepisami. Ponieważ jednak zastosowanie tychże przepisów spowodowało to, że wiele osób otrzymało w styczniu niższe wynagrodzenia, obecnie próbuje się „na szybko” zmienić tę sytuację (również w stosunku do wypłat z kolejnych miesięcy 2022 r.).

Podstawa prawna wydania rozporządzenia

Po wydaniu rozporządzenia z 7 stycznia 2022 r. pojawiły się wątpliwości czy w istocie Minister Finansów miał prawo wprowadzić w życie tego typu akt prawny. Źródłem tych wątpliwości jest przede wszystkim to, że rozporządzeniem nie można zmieniać reguł podatkowych zawartych w ustawie.

Resort finansów stoi jednak na stanowisku, że ww. rozporządzenie:

  • nie modyfikuje zasad systemu podatkowego, które są regulowane ustawowo,
  • przedłuża jedynie terminy na pobranie zaliczek na podatek, do czego uprawnia go ustawa Ordynacja podatkowa (delegacja przewidziana w art. 50 Ordynacji podatkowej daje prawo do przedłużania terminów prawa podatkowego, a wydane rozporządzenie realizuje delegację w tym zakresie. Termin poboru nadwyżki zaliczki został przedłużony nie poprzez wskazanie konkretnej daty, tylko przez wskazanie zdarzenia, po wystąpieniu którego nadwyżka zaliczki zostanie pobrana i odprowadzona do urzędu skarbowego. Nie oznacza to jednak wyjścia poza zakres delegacji i określenia w drodze rozporządzenia zasad opodatkowania, bo zasady opodatkowania się nie zmieniają i wynikają z ustawy PIT. Niepobranie nadwyżki zaliczki w jednym miesiącu, a pobranie tej nadwyżki w innym miesiącu jest naturalną konsekwencją przedłużenia terminu poboru nadwyżki zaliczki);
  • w konsekwencji wprowadza rozwiązanie, które jest korzystne dla podatników.

 

Zasygnalizujmy, że zupełnie innego zdania niż resort finansów jest m.in. Krajowa Izba Doradców Podatkowych, która na swej stronie internetowej www.kidp.pl opublikowała opinię prawną z 9 stycznia 2022 r. w przedmiocie analizowanego rozporządzenia. Wskazano w niej, że:

  • rozporządzenie zostało wydane z naruszeniem przepisów Konstytucji RP, przepisów ustawowych, jak i zasad poprawnej legislacji. W zakresie w jakim jest ono niezgodne z przepisami ustawowymi, zgodnie z zasadą lex inferior non derogat legi superiori. brak jest możliwości jego zastosowania. Ze względu na brak jakiegokolwiek vacatio legis rozporządzenie w licznych przypadkach będzie dla płatników niemożliwe do zastosowanie w praktyce;
  • wydając rozporządzenie zamiast ugasić pożar, dolano oliwy do ognia. Wskazany akt normatywny spowoduje jeszcze większy chaos, nie tylko na gruncie prawnym, ale również informacyjnym. Ze względu na jego niezgodność z aktami wyższego rzędu a także niewykonalność wymaga on niezwłocznego uchylenia.

 

Przeczytaj: Stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2022 r.

 

Dwie listy płac dla poszczególnych osób

Pytanie zasadnicze: Co wspomniane zmiany oznaczają dla pracodawców i osób zajmujących się zagadnieniami kadrowo-płacowymi?

Niestety oznaczają kolejne komplikacje i trudności, a wśród nich de facto konieczność sporządzania dla każdego pracownika i zleceniobiorcy z przychodem do 12.800 zł dwóch list płac:

  • jednej – z zaliczką na podatek wyliczoną wedle reguł z 2022 r. a więc tych przewidzianych w Polskim Ładzie oraz
  • drugiej – z zaliczką podatkową skalkulowaną zgodnie z przepisami ustawy PIT obowiązującymi w dniu 31 grudnia 2021 r.

Gwoli ścisłości, obowiązek „podwójnego” obliczania zaliczki na podatek według poprzednich i aktualnych zasad, obowiązuje od 1 stycznia 2022 r. także na potrzeby ewentualnego obniżania składki zdrowotnej do wysokości należności podatkowej.

 

 

 

Instrukcja pobierania i przekazywania należnych od przychodów pracowników zaliczek na podatek

Mechanizm przesunięcia terminu płatności nadwyżki zaliczki podatkowej z 2022 r. nad zaliczką obliczoną wedle reguł z 2021 r. ma zastosowanie do przychodów pracowniczych wypłacanych od 1 stycznia 2022 r., jeżeli wysokość przychodu nie przekracza u płatnika miesięcznie 12.800 zł.

Co istotne, jeżeli pracodawca zatrudnia swojego pracownika dodatkowo na umowę zlecenia, wówczas limit 12.800 zł stosuje dla każdego źródła przychodów odrębnie.

Zaznaczmy, że w limicie 12.800 zł uwzględnia się nie tylko pensję za pracę (wraz ze wszystkimi jej składnikami), ale również m.in. wynagrodzenie za urlop, wynagrodzenie za chorobę, zasiłki z ubezpieczenia społecznego (np. chorobowy, opiekuńczy i macierzyński), wartość świadczeń pozapłacowych itp.

Powyższe wynika z tego, że przedłużenie terminów poboru określonej części zaliczek na podatek, ma zastosowanie do zaliczek pobieranych w miesiącu, w którym podatnik uzyskał od płatnika przychody określone w art. 31 lub art. 34 ust. 1 ustawy PIT.

W art. 31 ustawy PIT jest zaś mowa o przychodach z tytułu:

  • stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy;
  • zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego wypłacanych przez zakłady pracy;
  • wypłatach z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej dokonywanych w  spółdzielniach pracy.

 

Art. 34 ust. 1 ustawy PIT  odnosi się natomiast do wypłacanych bezpośrednio przez organy rentowe (ZUS lub KRUS) emerytur i rent, świadczeń przedemerytalnych i zasiłków przedemerytalnych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, rent strukturalnych, rent socjalnych oraz rodzicielskich świadczeń uzupełniających.

Ważne!

Mechanizmu przewidzianego w rozporządzeniu nie stosuje się, jeśli pracownik złoży na piśmie wniosek o nieprzedłużanie terminów przekazania nadwyżki zaliczki.

Rzeczony wniosek:

·       pracodawca musi uwzględnić przy obliczeniach najpóźniej od miesiąca następnego po jego otrzymaniu;

·       może zostać złożony tylko przez pracownika, w przypadku którego przy kalkulowaniu zaliczek podatkowych pracodawca nie uwzględnia kwoty stanowiącej 1/12 kwoty zmniejszającej podatek.

 

Wzór ww. wniosku zamieszczony jest w podrozdziale: „Rezygnacja z przesunięcia terminu poboru części zaliczki na podatek”.

 

 

 

Aby w przypadku pracownika osiągającego miesięczny przychód w wysokości do 12.800 zł, właściwie w 2022 r. wypełnić obowiązki wynikające z rozporządzenia, należy:

Krok 1. Obliczyć zaliczkę podatkową zgodnie z przepisami Polskiego Ładu obowiązującymi w 2022 r.

Tu ważna uwaga: rozporządzenie nie modyfikuje samych zasad kalkulowania zaliczek podatkowych. A więc nie wpływa na prawo do ulgi dla klasy średniej, do kwoty zmniejszającej miesięczne zaliczki podatkowe (425 zł) czy pracownicze koszty uzyskania przychodu. Zasady dotyczące tych zagadnień / parametrów pracodawca stosuje według ogólnych reguł przewidzianych w Polskim Ładzie.

 

Krok 2. Skalkulować zaliczkę podatkową wedle zasad obowiązujących 31 grudnia 2021 r.

A zatem chodzi o obliczenie „hipotetycznej” zaliczki na podatek, jaka byłaby pobrana od przychodu pracownika, gdyby obowiązywały przepisy z 2021 r. W rezultacie przy wyliczeniu tej „hipotetycznej” zaliczki należy m.in.:

  • stosować m.in. koszty uzyskania przychodu podstawowe lub podwyższone oraz 1/12 kwoty zmniejszającej podatek w wysokości 43,76 zł (o ile pracodawca jest w posiadaniu PIT-2 złożonego przez pracownika), pamiętając, że w 2021 r. kwoty tej nie można było stosować przy podatku 32%;
  • uwzględniać „stary” próg podatkowy na poziomie 85528 zł oraz możliwość odliczania od podatku składki zdrowotnej (7,75% podstawy jej wymiaru).

 

Krok 3. Porównać wysokość zaliczki podatkowej obliczonej zgodnie z regułami z 2022 r. („zaliczka PIT z 2022 r.”) z zaliczką wyliczoną według zasad z 2021 r. („zaliczka PIT z 2021 r.”).

 

Krok 4. Jeśli „zaliczka PIT z 2022 r.” jest wyższa od „zaliczki PIT z 2021 r.” wówczas z przychodu pracownika należy pobrać „zaliczkę PIT z 2021 r.”.

W takiej sytuacji mamy do czynienia z tzw. „nadwyżką” (Zaliczka według Polskiego Ładu minus Zaliczka według zasad z 2021 r. = „nadwyżka”).

W myśl rozporządzenia, „nadwyżki” nie pobiera się w miesiącu jej obliczenia. Rozporządzenie przedłuża wszakże termin poboru tej nadwyżki do miesiąca, w którym wystąpi tzw. „ujemna różnica”.

 

Ujemna różnica” występuje, gdy zaliczka obliczona według Polskiego Ładu jest niższa od zaliczki obliczonej według zasad z 2021 r. Czyli mamy z nią do czynienia wtedy, gdy spełniony jest warunek:

„zaliczka PIT z 2022 r.” – „zaliczka PIT z 2021 r.” < 0.

 

Krok 5. Gdy wystąpiła „ujemna różnica” (czyli zaliczka PIT z 2022 r. okazała się niższa od „zaliczki PIT z 2021 r.”), wówczas z przychodu pracownika należy pobrać zaliczkę podatkową skalkulowaną zgodnie z przepisami Polskiego Ładu, powiększoną o niepobrane w minionych miesiącach 2022 r. „nadwyżki”. Przy czym w danym miesiącu „nadwyżkę” można pobrać tylko do kwoty „ujemnej różnicy” z danego miesiąca czyli do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy „zaliczką PIT z 2021 r.” a „zaliczką PIT z 2022 r.”.

W przypadku gdy „nadwyżka” zaliczki na podatek uzyskana w miesiącach poprzedzających miesiąc, w którym wystąpiła „ujemna różnica” nie została pobrana w całości w miesiącu, w którym pojawiła się „ujemna różnica”, wówczas przedłużony termin pobrania pozostałej części „nadwyżki” zaliczki na podatek upływa w momencie uzyskania odpowiednio przychodów określonych w art. 31 i art. 34 ust. 1 ustawy PIT oraz z umów zlecenia określonych w art. 13 pkt 8 ustawy PIT w kolejnych miesiącach roku podatkowego, w których wystąpiła „ujemna różnica” (czyli sytuacja, w której zaliczka PIT z 2022 r. okazała się niższa od „zaliczki PIT z 2021 r.”).

 

 

Resort finansów w trakcie webinarium poświęconemu nowemu mechanizmowi poboru zaliczek na podatek dochodowy wskazało poniższy schemat stosowania rozporządzenia:

Krok 1. Obliczenie zaliczek na podatek dochodowy według zasad „nowych” (obowiązujących od 2022 r.) oraz „starych” przed 2022 r.

Krok 2. Porównanie, która zaliczka jest mniejsza – według starych zasad, czy nowych zasad.

Krok 3. Jeśli zaliczki według starych zasad są większe nie stosuje się rozporządzenia. Jeśli zaliczki według starych zasad są mniejsze, wtedy stosuje się rozporządzenie i pobiera się zaliczki w mniejszej wysokości (czyli według starych zasad).

 

Krok 4. Nadwyżka pomiędzy nowymi zasadami a starymi zasadami pobrana będzie później:

1) w miesiącu w którym powstanie ujemna różnica pomiędzy zaliczkami na starych i nowych zasadach – do wysokości różnicy w danym miesiącu itd. lub

2) jeśli taka sytuacja nie wystąpi, podatnik sam rozliczy ewentualną nadwyżkę w zeznaniu rocznym.

 

Cały opisany mechanizm przedstawiony jest poniżej na przykładach.

 

 

Przykład

29-letni pracownik otrzymuje co miesiąc stałe wynagrodzenie w wysokości 9500 zł brutto i uprawniony jest do podwyższonych kosztów uzyskania przychodu (300 zł). Przy zatrudnianiu złożył w dziale kadr i płac zatrudniającej go spółki druk PIT-2 oraz rezygnację z uczestniczenia w PPK.

Poniżej porównanie rozliczenia styczniowej listy płac ww. pracownika według przepisów z 2021 r. i 2022 r.:

Składniki Działanie 2022 r. 2021 r.
Wynagrodzenie za pracę 9 500,00   9 500,00
Podstawa wymiaru składek społecznych 9500 zł 9 500,00 9 500,00
Składka na ubezpieczenie emerytalne 9500 zł × 9,76% 927,20 927,20
Składki na ubezpieczenia rentowe 9500 zł × 1,5% 142,50 142,50
Składka na ubezpieczenie chorobowe 9500 zł × 2,45% 232,75 232,75
Suma składek na ubezpieczenie społeczne 927,2 zł + 142,5 zł + 232,75 zł 1 302,45 1 302,45
Koszty uzyskania przychodu 300,00 300,00
Kwota ulgi dla tzw. klasy średniej [(9500 zł  × (-7,35%) + 819,08 zł)] ÷ 0,17 710,76 0,00
Podstawa obliczenia zaliczki na podatek po zaokrągleniu do pełnych złotych Polski Ład: 9500 zł – 1302,45 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego) – 300 zł – 710,76 zł

Zasady z 2021 r.: 9500 zł – 1302,45 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego) – 300 zł

7 187,00 7 898,00
Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową (na mocy złożonego PIT-2) 425,00 43,76
Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem Polski Ład: (7187 zł × 17%) – 425 zł

Zasady z 2021 r.: (7898 zł × 17%) – 43,76 zł

796,79 1 298,90
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne 9500 zł – 1302,45 zł (suma składek społ. finans. przez zatrudnionego) 8 197,55 8 197,55
Składka zdrowotna naliczona w pełnej wysokości 8197,55 zł × 9% 737,78 737,78
Składka zdrowotna do odliczenia od podatku Polski Ład: 0 zł

Zasady z 2021 r.: 8197,55 zł × 7,75%

0,00 635,31
Zaliczka na podatek do przekazania na rachunek urzędu skarbowego po zaokrągleniu do pełnych złotych Polski Ład: 796,79 zł – 0 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł)

Zasady z 2021 r.: 1298,9 zł – 635,31 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł)

797,00 664,00
Kwota netto 9500 zł – 1302,45 zł – 737,78 zł – 797 zł 6 662,77   6 795,77  

 

Jak wynika z zaprezentowanych wyliczeń, „zaliczka PIT z 2022 r.” (797 zł) jest wyższa od „zaliczki PIT z 2021 r.” (664 zł). Z tego powodu finalnie należy pobrać z przychodu pracownika zaliczkę podatkową obliczoną wedle zasad z 31 grudnia 2021 r. (664 zł). A zatem ostateczna, styczniowa lista płac w rozstrzyganym przypadku powinna wyglądać następująco:

Składniki Działanie Kwota w zł
Wynagrodzenie za pracę 9 500,00
Wpłata do PPK finansowana przez pracodawcę wliczana do podstawy opodatkowania 0,00
Podstawa wymiaru składek społecznych 9500 zł 9 500,00
Składka na ubezpieczenie emerytalne 9500 zł × 9,76% 927,20
Składki na ubezpieczenia rentowe 9500 zł × 1,5% 142,50
Składka na ubezpieczenie chorobowe 9500 zł × 2,45% 232,75
Suma składek na ubezpieczenie społeczne 927,2 zł + 142,5 zł + 232,75 zł 1 302,45
Stawka procentowa podatku 17%
Koszty uzyskania przychodu 300,00
Kwota ulgi dla tzw. klasy średniej [(9500 zł  × (-7,35%) + 819,08 zł)] ÷ 0,17 710,76
Podstawa obliczenia zaliczki na podatek po zaokrągleniu do pełnych złotych 9500 zł – 1302,45 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego) – 300 zł – 710,76 zł 7 187,00
Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową (na mocy złożonego PIT-2) 425,00
Zaliczka na podatek przed zaokrągleniem (7187 zł × 17%) – 425 zł 796,79
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne 9500 zł – 1302,45 zł (suma składek społ. finans. przez zatrudnionego) 8 197,55
Składka zdrowotna 8197,55 zł × 9% 737,78
Składka zdrowotna do odliczenia od podatku 0,00
Zaliczka na podatek obliczona według przepisów z 2022 r. po zaokrągleniu do pełnych złotych 796,79 zł – 0 zł (po zaokrągleniu do pełnych zł) 797,00
Zaliczka na podatek obliczona według przepisów z 2021 r. po zaokrągleniu do pełnych złotych 664,00
Zaliczka na podatek do przekazania na rachunek urzędu skarbowego po zaokrągleniu do pełnych złotych 664,00
Kwota netto (bez pomniejszenia o wpłatę do PPK finansowaną przez pracownika) 9500 zł – 1302,45 zł – 737,78 zł – 664 zł 6 795,77

 

Przyjmując założenie, że omawiany pracownik przez wszystkie miesiące 2022 r. otrzymuje pensję na poziomie 9500 zł brutto, w miesiącach od stycznia do października będzie pobierany mu z wynagrodzenia podatek w wysokości 664 zł (czyli podatek obliczony w myśl zasad z 2021 r.). Oznacza to, że we wspomnianym okresie:

  • miesięczna nadwyżka zaliczek podatkowych obliczonych według Polskiego Ładu nad zaliczkami skalkulowanymi na zasadach z 2021 r. wynosi 133 zł (797 zł – 664 zł);
  • łączna „nadwyżka” to 330 zł, co wynika z wyliczenia: 10 mcy z okresu od stycznia do października x (797 zł – 664 zł).

Zgodnie z rozporządzeniem z 7 stycznia 2022 r., termin poboru ww. „nadwyżki” powinien ulec przesunięciu do miesiąca, w którym wystąpi tzw. „ujemna różnica” czyli sytuacja, w której „zaliczka PIT z 2022 r.” okaże się niższa od „zaliczki PIT z 2021 r.”.

W przedstawionej sytuacji:

  • w listopadzie 2022 r. roczny dochód przekroczył I próg podatkowy z 2021 r. czyli pułap 85.528 zł;
  • w rezultacie w listopadzie i grudniu 2022 r. mamy do czynienia z „ujemną różnicą” („zaliczka PIT z 2022 r.” jest niższa od „zaliczki PIT z 2021 r.”), gdyż w miesiącach tych podatek ustalany na zasadach z 2021 r. powinien być policzony według stawki 32%.

Poniżej porównanie wyliczenia listopadowej zaliczki podatkowej według przepisów z 2021 r. i 2022 r.:

Składniki Działanie 2022 r. 2021 r.
Wynagrodzenie za pracę 9 500,00   9 500,00
Podstawa wymiaru składek społecznych 9500 zł 9 500,00 9 500,00
Składka na ubezpieczenie emerytalne 9500 zł × 9,76% 927,20 927,20
Składki na ubezpieczenia rentowe 9500 zł × 1,5% 142,50 142,50
Składka na ubezpieczenie chorobowe 9500 zł × 2,45% 232,75 232,75
Suma składek na ubezpieczenie społeczne 927,2 zł + 142,5 zł + 232,75 zł 1 302,45 1 302,45
Koszty uzyskania przychodu 300,00 300,00
Podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne 9500 zł – 1302,45 zł (suma składek społ. finans. przez zatrudnionego) 8 197,55 8 197,55
Składka zdrowotna naliczona w pełnej wysokości 8197,55 zł × 9% 737,78 737,78
Składka zdrowotna do odliczenia od podatku Polski Ład: 0 zł

Zasady z 2021 r.: 8197,55 zł × 7,75%

0,00 635,31
Kwota ulgi dla tzw. klasy średniej [(9500 zł  × (-7,35%) + 819,08 zł)] ÷ 0,17 710,76 0,00
Podstawa obliczenia zaliczki na podatek po zaokrągleniu do pełnych złotych Polski Ład: 9500 zł – 1302,45 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego) – 300 zł – 710,76 zł

Zasady z 2021 r. (z uwzględnieniem przekroczenia progu podatkowego 85.528 zł): 9500 zł – 1302,45 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego) – 300 zł

7 187,00 7 898,00
Kwota zmniejszająca miesięczną zaliczkę podatkową (na mocy złożonego PIT-2) 425,00 43,76
Zaliczka na podatek po zaokrągleniu Polski Ład: (7187 zł × 17%) – 425 zł

Zasady z 2021 r. (z uwzględnieniem przekroczenia progu podatkowego 85.528 zł):

• dochód pracownika uzyskany w miesiącu listopad do progu 85.528 zł: 85.528 zł – 78980 zł (dochód czyli przychód podlegający opodatkowaniu – KUP – składki społ. uzyskany w okresie: styczeń – październik) = 6548 zł

 

• zaliczka od ww. części dochodu pracownika uzyskanego w miesiącu listopad (przed pomniejszeniem o składkę zdrowotną): 6548 zł x 17% – 43,76 zł = 1069,4 zł

 

• dochód pracownika uzyskany w miesiącu listopad ponad próg 85.528 zł: 86878 zł (łączny opodatkowany dochód uzyskany w okresie: styczeń – listopad) – 85.528 zł = 1350 zł

 

• zaliczka od ww. części dochodu pracownika uzyskanego w miesiącu listopad (przed pomniejszeniem o składkę zdrowotną): 1350 zł x 32% = 432 zł

 

• łączna zaliczka podatkowa za miesiąc listopad (przed pomniejszeniem o składkę zdrowotną): 1069,4 zł + 432 zł = 1501,4 zł

 

• zaliczka podatkowa za miesiąc listopad (po zaokrągleniu do pełnych złotych): 1501,4 zł – 635,31 zł (skł. zdrowotna do odliczenia od podatku) = 866 zł

797,00 866,00

Jak pokazuje rozpisane wyliczenie, w listopadzie 2022 r. występuje „ujemna różnica” czyli zaliczka obliczona według Polskiego Ładu (797 zł) jest niższa od zaliczki obliczonej według zasad z 2021 r. (866 zł). A skoro tak, to od listopada trzeba zacząć pobierać powstałe w okresie od stycznia do października 2022 r. nadwyżki „zaliczek PIT z 2022 r.” nad „zaliczkami PIT z 2021 r.” (1.330 zł).

Przy czym w danym miesiącu „nadwyżkę” można pobrać tylko do kwoty „ujemnej różnicy” z danego miesiąca czyli do kwoty otrzymanej poprzez odjęcie „zaliczki PIT z 2022 r.” od „zaliczki PIT z 2021 r.”. W efekcie, w listopadzie do zaliczki podatkowej wyliczonej według Polskiego Ładu (797 zł) należy dodać rozliczenie „nadwyżki”, ale tylko do kwoty „ujemnej różnicy” wyliczonej następująco: 866 zł – 797 zł = 69 zł.

A zatem finalna listopadowa zaliczka podatkowa do pobrania z przychodu pracownika w listopadzie i do odprowadzenia do urzędu skarbowego w grudniu 2022 r. to 866 zł (797 zł + 69 zł).

Zaliczka na podatek wyliczona na bazie przepisów z 2021 r. według stawki 32% (z powodu przekroczenia w listopadzie progu podatkowego) od przychodu grudniowego, w opisanej sytuacji osiągnęła wysokość 1892 zł, zgodnie z wyliczeniem: 9500 zł – 1302,45 zł (skł. społeczne finans. przez zatrudnionego) – 300 zł = 7898,00 zł (po zaokrągleniu) x 32% – (8197,55 zł × 7,75%) = 1892,00 (po zaokrągleniu).

W konsekwencji, w grudniu do zaliczki podatkowej wyliczonej według Polskiego Ładu (797 zł) należy dodać rozliczenie „nadwyżki”, ale tylko do kwoty „ujemnej różnicy” wyliczonej następująco: 1892 zł – 797 zł = 1095 zł.

A zatem finalna grudniowa zaliczka podatkowa do pobrania z przychodu pracownika w grudniu i do odprowadzenia do urzędu skarbowego w styczniu 2023 r. to 1892 zł (797 zł + 1095 zł).

W poniższej tabeli wykazane jest rozliczenie przychodów pracownika z 2022 r.:

M-c Wyn. za pracę Pods. skł. społ. Skł. em. Skł. rent. Skł. chor. Suma skł. społ. Ulga dla klasy średniej     Skł. zdr. Zal. PIT wg zasad z 2021 r. Zal. PIT wg zasad z 2022 r. Nadwyżka PIT z 2022 r. nad
 PIT z 2021 r.
Rozliczenie nadwyżki PIT z 2022 r. nad PIT z 2021 r. Finalna zaliczka PIT do pobrania + rozliczenie nadwyżki (kolumna po lewej) Kwota do wypłaty      
1 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
2 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
3 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
4 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
5 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
6 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
7 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
8 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
9 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
10 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 664 797 133 0 664 6795,77
11 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 866 797 0 69 866 6593,77
12 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 1892 797 0 1095 1892 5567,77
Suma 114000 114000 11126,4 1710 2793 15629,4 8529,12 8853,36 9398 9564 1330 1164 9398 80119,24

Analiza przedstawionej tabeli pokazuje, że:

  • w okresie od stycznia do października 2022 r. nadwyżki „zaliczek PIT z 2022 r.” nad „zaliczkami PIT z 2021 r.” łącznie wyniosły 1.330 zł (10 x 133 zł),
  • w listopadzie i grudniu 2022 r. z powodu wystąpienia „ujemnej różnicy” z tytułu ww. „nadwyżki” rozliczono 1.164 zł (69 zł + 1095 zł),
  • różnicę w kwocie 166 zł (1.330 zł – 1.164 zł) pracownik będzie musiał dopłacić w swoim rozliczeniu rocznym za 2022 r.

 

Przykład

33-letni pracownik otrzymuje co miesiąc wynagrodzenie w zmiennej wysokości i uprawniony jest do podstawowych kosztów uzyskania przychodu (250 zł). Przy zatrudnianiu złożył w dziale kadr i płac zatrudniającej go spółki druk PIT-2 oraz rezygnację z uczestniczenia w PPK.

W poniższej tabeli wykazane jest rozliczenie jego rocznych przychodów z 2022 r.:

M-c Wyn. za pracę Pods. skł. społ. Skł. em. Skł. rent. Skł. chor. Suma skł. społ. Ulga dla klasy średniej Skł. zdr. Zal. PIT wg zasad z 2021 r. Zal. PIT wg zasad z 2022 r. Nadwyżka PIT z 2022 r. nad
PIT z 2021 r.
Rozliczenie nadwyżki PIT z 2022 r. nad PIT z 2021 r. Finalna zaliczka PIT do pobrania + rozliczenie nadwyżki (kolumna po lewej) Kwota do wypłaty
1 8000 8000 780,8 120 196 1096,8 905,29 621,29 552 552 0 0 552 5729,91
2 8500 8500 829,6 127,5 208,25 1165,35 1101,76 660,12 592 592 0 0 592 6082,53
3 7000 7000 683,2 105 171,5 959,7 512,35 543,63 472 472 0 0 472 5024,67
4 9000 9000 878,4 135 220,5 1233,9 926,94 698,95 632 695 63 0 632 6435,15
5 6500 6500 634,4 97,5 159,25 891,15 315,88 504,8 433 432 0 1 433 4671,05
6 5500 5500 536,8 82,5 134,75 754,05 0 427,14 353 339 0 14 353 3965,81
7 5000 5000 488 75 122,5 685,5 0 388,31 313 266 0 47 313 3613,19
8 7700 7700 751,52 115,5 188,65 1055,67 787,41 597,99 528 528 0 0 528 5518,34
9 8000 8000 780,8 120 196 1096,8 905,29 621,29 552 552 0 0 552 5729,91
10 9000 9000 878,4 135 220,5 1233,9 926,94 698,95 632 695 63 0 632 6435,15
11 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 672 805 133 0 672 6787,77
12 9500 9500 927,2 142,5 232,75 1302,45 710,76 737,78 672 805 133 0 672 6787,77
Suma 93200 93200 9096,32 1398 2283,4 12777,72 7803,38 7238,03 6403 6733 392 62 6403 66781,25

 

Jak wynika z analizy przedstawionej tabeli:

  • w kwietniu oraz w okresie od października do grudnia 2022 r. do urzędu skarbowego powinny zostać odprowadzone zaliczki podatkowe skalkulowane „po staremu” albowiem są one niższe od zaliczek wyliczonych na nowych zasadach;
  • w kwietniu 2022 r. nadwyżka „zaliczki PIT z 2022 r.” nad „zaliczką PIT z 2021 r.” wyniosła 63 zł,
  • w maju, czerwcu i lipcu 2022 r. z powodu wystąpienia „ujemnej różnicy”, z tytułu ww. „nadwyżki” rozliczono w sumie 62 zł (1 zł + 14 zł + 47 zł), bo w poszczególnych miesiącach „nadwyżki” można rozliczać tylko do kwoty „ujemnej różnicy”;
  • w okresie od października do grudnia 2022 r. nadwyżki „zaliczek PIT z 2022 r.” nad „zaliczkami PIT z 2021 r.” łącznie wyniosły 329 zł (63 zł + 133 zł + 133 zł) i ponieważ nie zostały one „rozliczone” na listach płac, to będą one musiały zostać uregulowane przez pracownika po złożeniu zeznania podatkowego za 2022 r.

 

 

 

Metodologia wyliczania i pobierania pracowniczych zaliczek podatkowych po zmianach

 

Wyliczanie i pobieranie należnych zaliczek podatkowych w przypadku umów o pracę po zmianach wprowadzonych od 2022 r. powinno wyglądać następująco: 

Krok 1. Odjęcie od podlegającego opodatkowaniu przychodu sfinansowanych przez zatrudnioną osobę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, których podstawą jest przychód opodatkowany.
Krok 2. Pomniejszenie przychodu o koszty uzyskania przychodów (250 zł lub 300 zł, ewentualnie 50% przy należnościach związanych z przeniesieniem praw autorskich) oraz o kwotę ulgi dla tzw. klasy średniej jeśli miesięczne podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych przychody z umowy o pracę mieszczą się w przedziale od 5.701 zł do 11.141 zł
Krok 3. Zaokrąglenie otrzymanej podstawy opodatkowania do pełnych złotych.
Krok 4. Pomnożenie zaokrąglonej podstawy przez odpowiednią stawkę procentową podatku (17% lub 32%).
Krok 5. Pomniejszenie obliczonej zaliczki na podatek o kwotę 425 zł (pod warunkiem złożenia przez pracownika PIT-2).
Krok 6. Zaokrąglenie otrzymanej kwoty do pełnych złotych.

 

Na tym obliczenia zaliczki podatkowej można zakończyć, ale pod warunkiem, że pracownik zawnioskował na piśmie o niestosowanie względem niego mechanizmu przewidzianego w rozporządzeniu Ministra Finansów z 7 stycznia 2022 r. w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 28), polegającego na przedłużeniu terminu przekazania nadwyżki zaliczki podatkowej obliczonej zgodnie z Polskim Ładem nad zaliczką skalkulowaną wedle reguł z 31 grudnia 2021 r. Uprawnienie do złożenia wniosku w tej sprawie przysługuje tylko temu podatnikowi, w przypadku którego przy kalkulowaniu zaliczek podatkowych pracodawca nie uwzględnia kwoty stanowiącej 1/12 kwoty zmniejszającej podatek.

 

Jeżeli wspomniany wniosek nie został złożony, wówczas należy przejść do poniższych kroków 7 i 8.

Krok 7. Skalkulowanie zaliczki podatkowej wedle zasad obowiązujących 31 grudnia 2021 r.

A zatem chodzi o obliczenie „hipotetycznej” zaliczki na podatek, jaka byłaby pobrana od przychodu pracownika, gdyby obowiązywały przepisy z 2021 r. W rezultacie przy wyliczeniu tej „hipotetycznej” zaliczki należy m.in.:

·       stosować m.in. koszty uzyskania przychodu podstawowe lub podwyższone oraz 1/12 kwoty zmniejszającej podatek w wysokości 43,76 zł (o ile pracodawca jest w posiadaniu PIT-2 złożonego przez pracownika), pamiętając, że w 2021 r. kwoty tej nie można było stosować przy podatku 32%;

·       uwzględniać „stary” próg podatkowy na poziomie 85528 zł oraz możliwość odliczania od podatku składki zdrowotnej (7,75% podstawy jej wymiaru).

Krok 8. Porównanie wysokości zaliczki podatkowej obliczonej zgodnie z regułami z 2022 r. z zaliczką wyliczoną według reguł z 2021 r. i pobranie z należności pracownika:

·       zaliczki PIT skalkulowanej na zasadach z 31 grudnia 2021 r., jeśli jest ona niższa od zaliczki z 2022 r. (w takim przypadku mamy do czynienia z tzw. „nadwyżką”, której nie pobiera się w miesiącu jej obliczenia. Przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Finansów z 7 stycznia 2022 r. przedłuża wszakże termin poboru tej nadwyżki do miesiąca, w którym wystąpi tzw. „ujemna różnica” czyli sytuacja, w której zaliczka obliczona na podstawie przepisów Polskiego Ładu jest niższa od zaliczki obliczonej według zasad z 2021 r.) lub

 

·       zaliczki PIT ustalonej zgodnie z regulacjami z 2022 r., gdy jest ona niższa od zaliczki z 2021 r. – w takich okolicznościach zaliczkę PIT powiększamy o niepobrane w minionych miesiącach 2022 r. „nadwyżki” zaliczek z 2022 r. nad zaliczkami z 2021 r. niepobranymi w poprzednich miesiącach. Przy czym w danym miesiącu „nadwyżkę” można pobrać tylko do kwoty „ujemnej różnicy” z danego miesiąca czyli do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy „zaliczką PIT z 2021 r.” a „zaliczką PIT z 2022 r.”.

W przypadku gdy „nadwyżka” zaliczki na podatek uzyskana w miesiącach poprzedzających miesiąc, w którym wystąpiła „ujemna różnica” nie została pobrana w całości w miesiącu, w którym pojawiła się „ujemna różnica”, wówczas przedłużony termin pobrania pozostałej części „nadwyżki” zaliczki na podatek upływa w momencie uzyskania odpowiednio przychodów określonych w art. 31 i art. 34 ust. 1 ustawy PIT oraz z umów zlecenia określonych w art. 13 pkt 8 ustawy PIT w kolejnych miesiącach roku podatkowego, w których wystąpiła „ujemna różnica” (czyli sytuacja, w której zaliczka PIT z 2022 r. okazała się niższa od „zaliczki PIT z 2021 r.”).

 

 

 

Zmiany dotyczące umów zlecenia

Mechanizm przesunięcia terminu płatności nadwyżki zaliczki podatkowej wynikającej z Polskiego Ładu nad zaliczką obliczoną wedle reguł z 2021 r. powinien znajdować zastosowanie również do przychodów z umów zlecenia, o których mowa w art. 13 ust. 8 ustawy PIT wypłacanych od 1 stycznia 2022 r., jeżeli ich wysokość nie przekracza u płatnika miesięcznie 12.800 zł.

W sytuacji, gdy pracodawca zatrudnia swojego pracownika dodatkowo na umowę zlecenia, wówczas limit 12.800 zł stosuje dla każdego źródła przychodów osobno.

Przypomnijmy, że art. 13 ust. 8 ustawy PIT, odnosi się do umów zlecenia zawartych wyłącznie:

  1. a) z osobą fizyczną prowadząca działalność gospodarczą, osobą prawna i jej jednostką organizacyjną oraz jednostką organizacyjną niemającą osobowości prawnej,
  2. b) z właścicielem (posiadaczem) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającym w jego imieniu zarządcy albo administratorem – jeżeli zatrudniony wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
  3. c) z przedsiębiorstwem w spadku.

 

Aby w przypadku zleceniobiorcy osiągającego miesięczny przychód w wysokości do 12.800 zł właściwie w 2022 r. wypełnić obowiązki wynikające z rozporządzenia, należy:

Krok 1. Obliczyć zaliczkę podatkową zgodnie z przepisami Polskiego Ładu obowiązującymi w 2022 r.

Krok 2. Skalkulować zaliczkę podatkową wedle zasad obowiązujących 31 grudnia 2021 r.

A zatem chodzi o obliczenie „hipotetycznej” zaliczki na podatek, jaka byłaby pobrana od przychodu pracownika, gdyby obowiązywały przepisy z 2021 r. W rezultacie przy wyliczeniu tej „hipotetycznej” zaliczki należy m.in.:

  • stosować m.in. koszty uzyskania przychodu;
  • uwzględniać możliwość odliczania od podatku składki zdrowotnej (7,75% podstawy jej wymiaru).

 

Krok 3. Porównać wysokość zaliczki podatkowej obliczonej zgodnie z regułami z 2022 r. („zaliczka PIT z 2022 r.”) z zaliczką wyliczoną według zasad z 2021 r. („zaliczka PIT z 2021 r.”).

Krok 4. Jeśli „zaliczka PIT z 2022 r.” jest wyższa od „zaliczki PIT z 2021 r.” wówczas z przychodu zleceniobiorcy należy pobrać „zaliczkę PIT z 2021 r.”.

W takiej sytuacji mamy do czynienia z tzw. „nadwyżką”.

W myśl rozporządzenia, „nadwyżki” nie pobiera się w miesiącu jej obliczenia. Rozporządzenie przedłuża wszakże termin poboru tej nadwyżki do miesiąca, w którym wystąpi tzw. „ujemna różnica”.

Ujemna różnica” występuje, gdy zaliczka obliczona według Polskiego Ładu jest niższa od zaliczki obliczonej według zasad z 2021 r.

Krok 5. Gdy wystąpiła „ujemna różnica”, wówczas z przychodu zleceniobiorcy należy pobrać zaliczkę podatkową skalkulowaną zgodnie z przepisami Polskiego Ładu, powiększoną o niepobrane w minionych miesiącach 2022 r. „nadwyżki”. Przy czym w danym miesiącu „nadwyżkę” można pobrać tylko do kwoty „ujemnej różnicy” z danego miesiąca czyli do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy „zaliczką PIT z 2021 r.” a „zaliczką PIT z 2022 r.”.

W przypadku gdy „nadwyżka” zaliczki na podatek uzyskana w miesiącach poprzedzających miesiąc, w którym wystąpiła „ujemna różnica” nie została pobrana w całości w miesiącu, w którym pojawiła się „ujemna różnica”, wówczas przedłużony termin pobrania pozostałej części „nadwyżki” zaliczki na podatek upływa w momencie uzyskania przychodów z umowy zlecenia wskazanych w art. 13 pkt 8 ustawy PIT w kolejnych miesiącach roku podatkowego, w których wystąpiła „ujemna różnica”.

 

W związku ze zmianami wprowadzonymi przez Polski Ład (również tymi przewidzianymi od 8 stycznia 2022 r.), wyliczanie od 2022 r. należnych zaliczek podatkowych w przypadku umów zlecenia powinno wyglądać następująco:

Krok 1. Odjęcie od podlegającego opodatkowaniu przychodu sfinansowanych przez zatrudnioną osobę składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe, których podstawą jest przychód opodatkowany.
Krok 2. Pomniejszenie przychodu o koszty uzyskania przychodów w wysokości:

• 20% uzyskanego przychodu – kwotę tych kosztów oblicza się od przychodu pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz na ubezpieczenie chorobowe, których podstawę wymiaru stanowi ten przychód, lub

• 50% uzyskanego przychodu (pomniejszonego o potrącone przez płatnika w danym miesiącu składki na ubezpieczenia społeczne potrącone z środków zleceniobiorcy), jeśli przedmiotem zlecenia lub umowy o dzieło jest korzystanie przez twórców z praw autorskich i artystów wykonawców z praw pokrewnych, w rozumieniu odrębnych przepisów, lub rozporządzanie przez nich tymi prawami – o tym, kiedy można stosować 50-procentowe koszty uzyskania przychodu traktuje podrozdział: „Koszty uzyskania przychodu przy umowie zlecenia lub umowie o dzieło” oraz interpretacja ogólna nr DD3.8201.1.2018 Ministra Finansów z 15 września 2020 r. w sprawie zastosowania 50% kosztów uzyskania przychodów do honorarium autorskiego

Krok 3. Zaokrąglenie otrzymanej podstawy opodatkowania do pełnych złotych.
Krok 4. Pomnożenie zaokrąglonej podstawy przez odpowiednią stawkę procentową podatku wynoszącą 17% (lub 32% gdy o zastosowanie takiej stawki zawnioskuje zatrudniona osoba na podstawie art. 41a ustawy PIT).
Krok 5. Zaokrąglenie otrzymanej kwoty do pełnych złotych.

 

Na tym obliczenia zaliczki podatkowej można zakończyć, ale pod warunkiem, że zleceniobiorca zawnioskował na piśmie o niestosowanie względem niego mechanizmu przewidzianego w rozporządzeniu Ministra Finansów z 7 stycznia 2022 r. w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 28), polegającego na przedłużeniu terminu przekazania nadwyżki zaliczki podatkowej obliczonej zgodnie z Polskim Ładem nad zaliczką skalkulowaną wedle reguł z 31 grudnia 2021 r. Uprawnienie do złożenia wniosku w tej sprawie przysługuje tylko temu podatnikowi, w przypadku którego przy kalkulowaniu zaliczek podatkowych pracodawca nie uwzględnia kwoty stanowiącej 1/12 kwoty zmniejszającej podatek.

 

Jeżeli wspomniany wniosek nie został złożony, wówczas należy przejść do poniższych kroków 6 i 7.

Krok 6. Skalkulowanie zaliczki podatkowej wedle zasad obowiązujących 31 grudnia 2021 r.

A zatem chodzi o obliczenie „hipotetycznej” zaliczki na podatek, jaka byłaby pobrana od przychodu pracownika, gdyby obowiązywały przepisy z 2021 r. W rezultacie przy wyliczeniu tej „hipotetycznej” zaliczki należy m.in.:

·       stosować m.in. koszty uzyskania przychodu;

·       uwzględniać możliwość odliczania od podatku składki zdrowotnej (7,75% podstawy jej wymiaru).

Krok 7. Porównanie wysokości zaliczki podatkowej obliczonej zgodnie z regułami z 2022 r. z zaliczką wyliczoną według reguł z 2021 r. i pobranie z należności pracownika:

·       zaliczki PIT skalkulowanej na zasadach z 31 grudnia 2021 r., jeśli jest ona niższa od zaliczki z 2022 r. (w takim przypadku mamy do czynienia z tzw. „nadwyżką”, której nie pobiera się w miesiącu jej obliczenia. Przywołane wyżej rozporządzenie Ministra Finansów z 7 stycznia 2022 r. przedłuża wszakże termin poboru tej nadwyżki do miesiąca, w którym wystąpi tzw. „ujemna różnica” czyli sytuacja, w której zaliczka obliczona na podstawie przepisów Polskiego Ładu jest niższa od zaliczki obliczonej według zasad z 2021 r.) lub

 

·       zaliczki PIT ustalonej zgodnie z regulacjami z 2022 r., gdy jest ona niższa od zaliczki z 2021 r. – w takich okolicznościach zaliczkę PIT powiększamy o niepobrane w minionych miesiącach 2022 r. „nadwyżki” zaliczek z 2022 r. nad zaliczkami z 2021 r. niepobranymi w poprzednich miesiącach. Przy czym w danym miesiącu „nadwyżkę” można pobrać tylko do kwoty „ujemnej różnicy” z danego miesiąca czyli do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy „zaliczką PIT z 2021 r.” a „zaliczką PIT z 2022 r.”.

W przypadku gdy „nadwyżka” zaliczki na podatek uzyskana w miesiącach poprzedzających miesiąc, w którym wystąpiła „ujemna różnica” nie została pobrana w całości w miesiącu, w którym pojawiła się „ujemna różnica”, wówczas przedłużony termin pobrania pozostałej części „nadwyżki” zaliczki na podatek upływa w momencie uzyskania przychodów z umów zlecenia określonych w art. 13 pkt 8 ustawy PIT w kolejnych miesiącach roku podatkowego, w których wystąpiła „ujemna różnica” (czyli sytuacja, w której zaliczka PIT z 2022 r. okazała się niższa od „zaliczki PIT z 2021 r.”).

 

 

 

„Nadwyżka” do zwrócenia pracownikowi / zleceniobiorcy

Stosownie do § 4 rozporządzenia, w przypadku gdy płatnik w styczniu 2022 r. pobrał zaliczkę w części odpowiadającej nadwyżce zaliczki podatkowej obliczonej na mocy przepisów z 2022 r. nad zaliczką ustaloną według reguł z 2021 r. i nie przekazał tej zaliczki na rachunek urzędu skarbowego, płatnik ten niezwłocznie zwraca tę nadwyżkę podatnikowi (pracownikowi lub zleceniobiorcy).

Niezwłocznie w tym przypadku należy rozumieć bez zbędnej zwłoki, w najbliższym czasie, kiedy tylko będzie to możliwe.

 

 

 

Kilka wypłat w miesiącu a nowy mechanizm poboru podatku

Miesięczną zaliczkę na podatek oblicza się od łącznego dochodu zatrudnionego osiągniętego przez niego w danym miesiącu. Stąd, gdy w danym miesiącu ma miejsce więcej niż jedna wypłata na rzecz danej osoby, to każdą kolejną wypłatę powinniśmy rozliczać narastająco, tj. łącznie z uwzględnieniem wypłaty wcześniejszej.

Przyjmijmy, że pracownik:

  • 10. dnia miesiąca otrzymał pensję za zeszły miesiąc w kwocie 10.000 zł brutto, przy rozliczaniu której zaliczka na podatek została pobrana w kwocie zaliczki skalkulowanej według zasad z 31 grudnia 2021 r. (bo była niższa niż zaliczka PIT z 2022 r.);
  • po dwóch tygodniach dostał jeszcze nagrodę w wysokości 4.000 zł.

W analizowanym przypadku, łączny miesięczny przychód przekroczył pułap 12.800 zł. Z tego powodu, przy sporządzaniu finalnej listy płac rozliczającej narastająco pensję 10.000 zł i nagrodę 4.000 zł, należy naliczyć i pobrać zaliczkę podatkową na zasadach przewidzianych w Polskim Ładzie. Jeśli zaś pracodawca nie dokonuje rozliczeń narastająco, wówczas do podatku należnego od nagrody, powinien on dodać kwotę stanowiącą różnicę między zaliczką podatkową należną od pensji 10.000 zł wyliczoną zgodnie z regułami z 2022 r a zaliczką pobraną w wysokości obliczonej na zasadach z 2021 r.

 

 

 

Rezygnacja z przesunięcia terminu poboru części zaliczki na podatek

Pracownik lub zleceniobiorca może zawnioskować na piśmie o niestosowanie względem niego mechanizmu przewidzianego w rozporządzeniu, polegającego na przedłużeniu terminu przekazania nadwyżki zaliczki podatkowej obliczonej zgodnie z Polskim Ładem nad zaliczką skalkulowaną wedle reguł z 31 grudnia 2021 r. Takie uprawnienie przysługuje jednak tylko temu podatnikowi, w przypadku którego przy kalkulowaniu zaliczek podatkowych pracodawca nie uwzględnia kwoty stanowiącej 1/12 kwoty zmniejszającej podatek. Przesądza o tym brzmienie § 5 rozporządzenia.

Wspomniane ograniczenie w możliwości zrezygnowania z nowego mechanizmu poboru należności PIT resort finansów uzasadnia tym, że podatnicy, u których nie jest stosowana przy naliczaniu zaliczek podatkowych 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, są szczególnie narażeni na duże dopłaty w zeznaniu rocznym w przypadku stosowania nowych regulacji wynikających z rozporządzenia.

Omawiany wniosek musi zostać uwzględniony przez płatnika przy obliczeniach należności podatkowej najpóźniej od miesiąca następnego po jego otrzymaniu.

 

Poniżej przykładowy wzór omawianego wniosku:

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .                                                                . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 

(imię i nazwisko pracownika / zleceniobiorcy*)                                                                  (miejscowość i data)                                                   

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

(PESEL/NIP*)

 

WNIOSEK

o nieprzedłużanie terminów, o których mowa w art. 31, art. 38 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ust. 1 ustawy PIT 

 

Niniejszym wnioskuję do płatnika  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ………………………………………………………………………………….

(nazwa zakładu pracy)

 

o nieprzedłużanie w moim przypadku terminów, o których mowa w art. 31, art. 38 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, czyli o niestosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z 7 stycznia 2022 r. w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych.

 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

(podpis pracownika / zleceniobiorcy*)

* Niepotrzebne skreślić.

 

Adnotacje płatnika:

 

Data wpływu niniejszego wniosku: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

(podpis płatnika lub osoby przez niego upoważnionej)

 

 

 

 

 

Pytania i odpowiedzi udzielone przez resort finansów

 

Co w przypadku gdy mam kilka wypłat częściowych w miesiącu?

W takim przypadku już przy pierwszej wypłacie płatnik sprawdza czy ma stosować mechanizm z rozporządzenia i jeżeli tak, to stosuje ten mechanizm. Natomiast przy drugiej wypłacie ponownie sprawdza, czy nie jest przekroczony limit 12 800 zł i jeżeli nie jest, to również stosuje ten mechanizm. A jeżeli jest przekroczony limit, to płatnik koryguje pobór zaliczki w skali miesiąca do wysokości zaliczki obliczonej według nowych zasad.

 

 

Co w przypadku, gdy nie występuje sytuacja, że zaliczki na starych zasadach są wyższe?

Wówczas pobiera zaliczki według nowych zasad i nie stosuje rozporządzenia.

 

 

Co w przypadku, gdy ktoś w danym miesiącu dostanie premie i przekroczy próg 12 800 zł? Czy jeśli jest to w miesiącu kiedy zaliczka z Polskiego Ładu jest korzystniejsza, to nie przenoszę na ten miesiąc różnic ujemnych?

Po przekroczeniu progu miesięcznych przychodów nie ma zastosowania mechanizm z rozporządzenia. W takim przypadku płatnik musi dokonać korekty poboru zaliczki. Jeżeli w tym miesiącu dodatkowo wystąpiła ujemna różnica, to ponieważ nie stosuje się rozporządzenia, nie pobiera się również nadwyżki, która wystąpiła w poprzednich miesiącach.

 

 

Jak to się ma do ulgi dla klasy średniej i PIT-2? Czy to rozporządzenie nie „nadpisuje” oświadczeń o rezygnacji z ulgi dla klasy średniej oraz sytuacji braku PIT-2?

Rozporządzenie nie zmienia zasad stosowania przez płatnika ulgi dla klasy średniej (UKŚ), ani składania PIT-2. Płatnik, obliczając zaliczkę według nowych zasad m.in. dla celów tego rozporządzenia, stosuje ulgę dla klasy średniej, jeżeli jest do tego uprawniony (czyli z mocy ustawy, jeżeli podatnik nie złożył rezygnacji z UKŚ), a w przypadku kwoty wolnej – jeżeli pracownik złożył pracodawcy PIT-2.

 

 

Czy niepobrana różnica nie będzie przychodem dla pracownika? Na jakiej podstawie zwracam pieniądze?

Rozporządzenie tylko określa wysokość zaliczki, jaką podatnik ma pobrać w danym miesiącu i określa wysokość nadwyżki do pobrania w kolejnych miesiącach. Niepobrana nadwyżka będzie przecież pobrana w późniejszym terminie albo rozliczona w zeznaniu, stąd nie można mówić o powstaniu przychodu.

 

 

Jak długo mamy tak robić dwie listy płac? Aż pracownik osiągnie 12.800 lub różnica się zrówna?

Limit dotyczy miesiąca i wynosi 12 800 zł przychodów, uzyskanych w danym miesiącu. Zatem rozporządzenie stosuje się w każdym miesiącu, w którym jest spełniony warunek limitu przychodów.

 

 

Jak zastosować powyższe przepisy w sytuacji kiedy pracownik zakończy umowę na początku lub w trakcie roku? Czy pracodawca różnicę w podatku ma uwzględnić w ostatniej wypłacie czy też różnica zostanie rozliczona przez pracownika w zeznaniu rocznym PIT-37?

Różnica zostanie rozliczona w zeznaniu rocznym przez podatnika.

 

 

W momencie ustalenia różnicy między podatkiem naliczonym według przepisów obowiązujących w 2022 r., a tymi obowiązującymi do końca 2021 roku (podatek za 2022 r. niższy niż 2021 r.), gdzie kwota podatku wg zasad z roku 2022 jest niższa niż kwota liczona według starych zasad, to doliczenie nadwyżki podatku (zgodnie z par. 1 ust. 2) odbywa się jednorazowo czy proporcjonalnie do kwoty podatku wyliczonego na starych i nowych zasadach?

Nadwyżkę doliczamy w takiej części aby nie przekroczyć wysokości tej ujemnej różnicy, czyli zaliczka za ten miesiąc nie może być wyższa niż zaliczka obliczona na starych zasadach. Jeżeli w takim przypadku będzie rozliczona tylko część nadwyżki, to pozostała jej część będzie pobrana w kolejnych miesiącach, w których wystąpi ujemna różnica albo w zeznaniu rocznym.

 

 

Wniosek o nieprzedłużanie terminów – skąd pracownik ma wiedzieć, że ulga została zastosowana czy nie? Do kiedy taki wniosek może być złożony? Może być złożony w trakcie roku?

Wniosek może być złożony u każdego z pracodawców, czy tylko u tego, u którego nie został złożony PIT-2? W przypadku gdy zaliczka nie jest pomniejszana o 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, podatnik może złożyć wniosek do płatnika o niestosowanie mechanizmu poboru zaliczek określonego w rozporządzeniu. Jeżeli pracownik nie pamięta, czy płatnik stosuje u niego kwotę wolną w zaliczkach to może o to zapytać płatnika. Wniosek może być złożony w trakcie roku, w dowolnym terminie i tylko u tego pracodawcy, u którego nie został złożony PIT-2.

 

 

Zakładając, że pracownik będzie mieć uwzględniany podatek wg korzystniejszych dla niego zasad z 2021 roku, to kiedy odliczyć ewentualną różnicę w podatku w przypadku gdy miesięczne przychody w trakcie roku wzrosną powyżej kwoty 12 800 zł? W zeznaniu rocznym?

W zeznaniu rocznym, bo warunkiem zastosowania rozporządzenia w danym miesiącu jest nieprzekroczenie limitu 12 800 zł przychodów.

 

 

Co oznacza termin “niezwłocznie” określony w par. 4?

Oznacza w najbliższym obiektywnie możliwym terminie.

 

 

Czy ustalając kwotę wynagrodzenia w 2022 roku (wyliczanie listy płac) należy zastosować wszystkie nowe przepisy (KUP, ulgę podatkową, ulgę dla klasy średniej), a jedynie samą kwotę podatku wykazać w niższej kwocie (ustalonej zgodnie z przepisami obowiązującymi do 31.12.2021 r.)?

Tak, płatnik przy obliczaniu zaliczki na nowych zasadach uwzględnia wszystkie te kategorie, czyli KUP, kwotę wolną i UKŚ. Płatnik, obliczając zaliczkę według nowych zasad m.in. dla celów tego rozporządzenia, stosuje ulgę dla klasy średniej, jeżeli jest do tego uprawniony (czyli z mocy ustawy, jeżeli podatnik nie złożył rezygnacji z UKŚ), a w przypadku kwoty wolnej – jeżeli pracownik złożył pracodawcy PIT-2. Stosuje również wyższe KUP pracownicze, jeżeli pracownik o to zawnioskował.

 

 

Czy kiedy dokonujemy wyliczeń podatku wg starych zasad (2021 r.) to bierzemy pod uwagę wszystkie parametry łącznie z niższą kwotą wolną, możliwością odliczenia ZUS zdrowotnego?

Tak, w zaliczce obliczanej na starych zasadach uwzględnia się niższą, zeszłoroczną kwotę zmniejszającą podatek (43,76 zł) oraz pomniejsza się tę zaliczkę o składkę NFZ (max 7,75% podstawy wymiaru składki).

 

 

Kiedy mielibyśmy odliczać różnice między starym a nowym wyliczeniem? Technicznie jeżeli mielibyśmy robić to w sposób proporcjonalny już w trakcie roku to schemat wyliczenia się komplikuje – zmiana już nie tylko polega na tym, że wyliczamy dwie kwoty i wybieramy z wyliczeń mniejszą, a na tym, że oprócz tego dodatkowo mielibyśmy rozliczać różnicę w wyliczeniach podatku.

Niepobraną część nadwyżki z poprzednich okresów zaczynamy pobierać w miesiącu, w którym wystąpi ujemna różnica między zaliczką obliczoną na nowych zasadach a zaliczką obliczoną na starych zasadach. Wówczas nadwyżkę doliczamy w takiej części, aby nie przekroczyć wysokości tej ujemnej różnicy, czyli zaliczka pobrana za ten miesiąc nie może być wyższa niż zaliczka obliczona na starych zasadach. Jeżeli w takim przypadku będzie rozliczona tylko część nadwyżki, to pozostała jej część będzie pobrana w kolejnych miesiącach, w których znowu wystąpi ujemna różnica albo w zeznaniu rocznym. Zatem nie stosujemy proporcji, tylko doliczamy w częściach kwotę nadwyżki z poprzednich miesięcy.

 

Źródło: podatki.gov.pl

Stanowisko Ministerstwa Finansów w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w 2022 r.

Niestosowanie rozporządzenia prowadzi do pokrzywdzenia interesu pracowników, zleceniodawców, emerytów i rencistów, podczas gdy to właściwe ważny interes podatników legł u podstaw decyzji o przedłużeniu terminów pobrania nadwyżki zaliczki i jej przekazania do urzędu skarbowego.

 

 

  1. Czy rozporządzenie w sprawie przedłużenia terminów prawa podatkowego może dotyczyć płatnika?

Stanowisko MF: Zgodnie z delegacją zawartą w art. 50 Ordynacji podatkowej minister właściwy do spraw finansów publicznych może, w drodze rozporządzenia, przedłużać terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego z wyjątkiem terminów określonych w art. 68-71, art. 77 § 1, art. 79 § 2, art. 80 § 1, art. 87 § 3 i 4, art. 88 § 1 i art. 118, określając grupy podatników, którym przedłużono terminy, rodzaje czynności, których termin wykonania został przedłużony, oraz dzień upływu przedłużonego terminu.

Z uprawnienia tego Minister Finansów korzystał wielokrotnie i nie budziło to ze strony adresatów wątpliwości. Podkreślić należy, że sam ustawodawca w Ordynacji podatkowej zdecydował, iż terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego mogą być zmieniane rozporządzeniem, a właściwym do wydania takiego rozporządzenia jest Minister Finansów. Wykonaniem powyższego może być tylko akt prawa powszechnie obowiązującego, jakim jest rozporządzenie wydane na podstawie tej konkretnej delegacji ustawowej, uprawniającej go do przedłużenia terminów.

Ponadto podkreślić należy, że w delegacji tej ustawodawca wprost przesądził, które terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego Minister Finansów może przedłużyć rozporządzeniem, a których nie może (patrz wyjątki określone w art. 50 Ordynacji podatkowej).

Zgodnie z art. 50 Ordynacji podatkowej warunkiem skorzystania z dyspozycji tego przepisu jest ustalenie istnienia terminu prawa podatkowego w rozumieniu art. 3 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Jest to jedyny warunek zawarty w hipotezie tego przepisu zastosowania art. 50 Ordynacji podatkowej. Terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego odnoszą się nie tylko do podatników, ale również m.in. do płatników, w związku z tym należy przyjąć, że przedłużenie terminów na podstawie art. 50 Ordynacji podatkowej może obejmować również terminy odnoszące się do płatników pośredniczących w przekazywaniu kwoty podatku pobranej od podatników.

W konsekwencji powyższego rozporządzenie wydane na podstawie art. 50 Ordynacji podatkowej znajduje zastosowanie nie tylko do podatników, ale wszystkich innych obowiązanych (płatników, inkasentów i innych podmiotów), na których przepisami prawa podatkowego nałożono wykonanie obowiązków w określonym terminie.

W procesie pobierania i przekazywania zaliczek podatkowych należy mieć na względzie szczególną rolę płatnika w procesie poboru podatku od podatnika. Terminy określone w przepisach prawa podatkowego w odniesieniu do podatników i płatników mają ten sam charakter. Odpowiedzialność z tytułu niewpłaconych podatków ponoszą zarówno podatnik, jak i płatnik (por. art. 30 Ordynacji podatkowej). Przekazując podatek pobrany od podatnika, płatnik działa na podstawie przepisów prawa podatkowego, zwalniając tym samym podatnika z konieczności odprowadzenia tego podatku. Takie ukształtowanie systemu daje większą gwarancję, że podatek zostanie wpłacony w prawidłowej wysokości. Niezależnie jednak od tego, kto dokonuje wpłaty podatku, podatek ten stanowi wynik realizacji obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego, które powstały u podatnika.

Tym samym, treść art. 50 Ordynacji podatkowej umożliwia zastosowanie tego przepisu do terminów wynikających z przepisów prawa podatkowego zastrzeżonych dla płatników podatku pobranego od podatnika.

Minister Finansów korzystając z uprawnień przewidzianych w Ordynacji podatkowej opisanych wyżej do przedłużenia terminu prawa podatkowego, czy do zaniechania poboru podatku, zwolnienia płatnika z poboru podatku, kieruje się przesłankami interesu publicznego lub ważnego interesu podatników, płatników i innych obowiązanych – w tym przypadku wytyczne do rozporządzenia są rekonstruowane z całości ustawy.

 

 

 

  1. Czy przedłużenie terminu może dotyczyć tylko całości zaliczki na podatek i czy zaliczka ma niepodzielny i jednorodny charakter?

Stanowisko MF: przedłużenie terminu może dotyczyć zarówno terminu poboru całości, jak i części zaliczki na podatek.

Zaliczka na podatek to świadczenie pieniężne. Niepodzielne są świadczenia, które nie mogą być spełnione częściowo bez istotnej zmiany przedmiotu lub wartości. Nie powinno ulegać wątpliwości, że niepodzielność nie odnosi się do podatku, ani zaliczki na podatek. Uwzględniając właściwości zaliczki na podatek nie sposób przyjąć, że niepodzielność jest jej cechą, tak jak rzeczy oznaczonych co do tożsamości.

Niewątpliwie zaliczka na podatek stanowi pewną całość (kwotę pieniędzy), jednak nie ze względu na właściwość przedmiotu świadczenia, ale obowiązek jego spełnienia w pełnej wysokości. Podatnik i płatnik mogą podzielić płatność podatku i zaliczki na dowolną liczbę transakcji. Istotne z punktu widzenia prawidłowego wykonania obowiązku podatkowego jest to, żeby w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego (ustawy lub rozporządzenia) suma tych transakcji odpowiadała wysokości podatku lub zaliczki. Przedłużenie terminu poboru części zaliczki jest od strony technicznej możliwe do zrealizowania uwzględniając właściwości podatku, przede wszystkim również dlatego, że jako świadczenie pieniężne ma charakter podzielny.

 

 

 

  1. Czy rozporządzenie określa przedłużone terminy (konkretny dzień), w których płatnik powinien wykonać obowiązek poboru i przekazania zaliczki, czy też określa jedynie warunek (zdarzenie przyszłe i niepewne) oraz ustanawia nowy alternatywny sposób obliczania zaliczki na podatek dochodowy?

Stanowisko MF: rozporządzenie określa nie tylko termin wykonania obowiązku poboru i przekazania zaliczki (moment wystąpienia ujemnej różnicy), ale również termin, w którym płatnik powinien wykonać obowiązek poboru niepobranej części zaliczki na podatek (do 31 grudnia 2022 r.) i przekazania zaliczki na rachunek urzędu skarbowego (do 20 stycznia 2023 r.).

Rozporządzenie dotyczy przedłużenia terminu poboru części zaliczki od określonych przychodów, w szczególności z tytułu umowy o pracę, umowy zlecenia, emerytury i renty. Zdarzeniem kreującym obowiązek poboru zaliczki przez płatnika jest ich wypłata. Pobór zaliczki następuje w momencie dokonywania wypłaty i czynność ta polega na nieprzekazaniu części przysługującego podatnikowi wynagrodzenia, emerytury lub renty. Pobór zaliczki nie następuje w dowolnym momencie, lecz w toku dokonywania wypłaty podatnikowi. Z istoty swej pobór zaliczki jest zatem uwarunkowany dokonywaniem wypłaty powodującej powstanie przychodu po stronie podatnika.

Rozporządzenie powiela ten mechanizm, z tym że termin płatności części niepobranej zaliczki został przesunięty do momentu, w który nie tylko płatnik będzie dokonywał wypłaty, ale również wystąpi ujemna różnica pomiędzy zaliczką według Polskiego Ładu, a zaliczką obliczoną według zasad z 2021 r. Termin został w tym przypadku określony poprzez odesłanie do daty i czasu wystąpienia określonego zdarzenia. Określenie terminu poprzez odwołanie do momentu dokonywania wypłaty w kolejnych miesiącach jest sposobem określenia terminu. Ostatecznym terminem, w którym płatnik może pobrać tę część zaliczki, ze względu na wprowadzony w rozporządzeniu mechanizm „rolowania” niepobranej części zaliczki do momentu, aż w całości zostanie pobrana przez płatnika, jest dzień 31 grudnia 2022 r. (konkretna data). Termin ten został określony w § 1 ust. 2 rozporządzenia oraz § 3 rozporządzenia określającego przychody, których uzyskanie rodzi obowiązek poboru części nadwyżki (przychody te mogą zostać uzyskane przez podatnika maksymalnie 31 grudnia 2022 r.).

W związku z tym, że ostatnim dniem pobrania zaliczki na podatek jest ostatni dzień roku podatkowego, tj. 31 grudnia 2022 r. (§ 1 ust. 3 i § 3 rozporządzenia), to ostatnim dniem, w którym może nastąpić przekazanie przez płatnika pobranej kwoty podatku, jest 20 stycznia 2023 r. (§ 1 ust. 6 rozporządzenia). Ostatecznie wszystkie kwoty wynikające z niepobranych zaliczek zostaną rozliczone przez podatnika z zeznaniu rocznym.

Istotą wprowadzonego rozporządzeniem rozwiązania nie jest zmiana wysokości podatków, lecz określenie terminów płatności zaliczek w taki sposób, żeby pobrane przez płatnika zaliczki na podatek odpowiadały w sposób najpełniejszy wysokości podatku należnego podlegającego wykazaniu przez podatnika w zeznaniu rocznym.

 

 

 

  1. Czy płatnik ma prawo wykonać swoje obowiązki także w terminie ustawowym z pominięciem przepisów rozporządzenia przy założeniu, że skutkiem rozporządzenia jest rozciągnięcie terminu w czasie (zamiana terminu na pobór zaliczki rozumianego jako jeden moment w czasie [wypłata przychodu] na termin rozumiany jako okres [od momentu wypłaty przychodu do momentu określonego w rozporządzeniu]?

Stanowisko MF: Przyznane w Ordynacji podatkowej uprawnienia do przedłużania terminów prawa podatkowego, podobnie jak uprawnienie do zaniechania poboru podatków i zwalniania płatników z poboru zaliczki, nie pozostaje bez wpływu na obowiązki określone w ustawie PIT. Jeżeli bowiem termin wykonania obowiązku podatkowego wynika z ustawy, a minister jest uprawniony do jego zmiany w drodze rozporządzenia, to w przypadku skorzystania przez ministra z tego uprawnienia, termin określony w rozporządzeniu zastępuje termin określony w ustawie. W tym przypadku, z woli ustawodawcy dochodzi do podstawienia w miejsce terminu określonego w ustawie PIT, terminu określonego w rozporządzeniu. Termin poboru zaliczki powinien mieć miejsce w momencie wystąpienia ujemnej różnicy określonej w rozporządzeniu. Stosowanie rozporządzenia nie oznacza zatem dowolności w określeniu przez płatnika terminu wykonania obowiązków podatkowych, lecz wykonanie obowiązków w terminie określonym w rozporządzeniu.

W rozporządzeniu został określony w sposób precyzyjny moment, w którym może nastąpić pobór części zaliczki odpowiadającej nadwyżce niepobranej wcześniej. Pozostawienie swobody płatnikom co do wyboru terminu poboru zaliczki wypacza sens przedłużenia instytucji przedłużenia terminu z art. 50 Ordynacji podatkowej. W tym przypadku celem przedłużenia terminów jest ochrona podatników przed obniżeniem wynagrodzenia podatnika, poprzez pobór zaliczki w nadmiernej wysokości, a nie pozostawienie swobody płatnikowi co do terminu realizacji obowiązku podatkowego. Należy mieć na uwadze, że niestosowanie rozporządzenia przez płatnika będzie oznaczać działanie płatnika (pracodawcy) na szkodę podatników będących m.in. jego pracownikami. W wyniku zaniechania przez płatnika wykonania rozporządzenia podatnik otrzyma wynagrodzenie w wysokości niższej, niż należne.

 

 

 

  1. Czy wykonanie przez płatnika jego obowiązków w terminach i w treści wynikającej z przepisów ustawy narusza przepisy rozporządzenia i czy płatnik wykonując swoje obowiązki w terminie ustawowym mieści się w ramach terminu przedłużonego (a nie zmienionego!) rozporządzeniem?

Stanowisko MF: Przepisy rozporządzenia określają moment, w którym może nastąpić pobór zaliczki na podatek. Rozporządzenie wywołuje ten skutek, że termin przewidziany w rozporządzeniu zastępuje termin wynikający z ustawy. W odniesieniu do zaliczek na podatek przedłużenie terminu nie oznacza możliwości wyboru przez płatnika dowolnego momentu w wyznaczonym przedziale czasu, lecz późniejszy w stosunku do pierwotnego moment, w którym może nastąpić pobór określonej w rozporządzeniu części zaliczki na podatek.

 

 

  1. Czy wykonanie przez płatnika jego obowiązków w terminach i w treści wynikającej z przepisów ustawy jest zachowaniem bezprawnym mogącym rodzić odpowiedzialność karną, bądź karną skarbową?

Stanowisko MF: niewykonanie przez płatnika obowiązków podatkowych oznacza niewykonanie powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Podejmując decyzję o sposobie wykonywania przepisów, płatnik powinien wziąć pod uwagę nie tylko interes własny, ale również interes podatników, którym w przypadku niestosowania rozporządzenia będzie pobierał podatek w wyższej wysokości, a tym samym pomniejszał należne im wynagrodzenie.

 

 

  1. Czy wykonanie przez płatnika jego obowiązków zgodnie z przepisami rozporządzenia może skutkować odpowiedzialnością podatkową i karną skarbową po stronie płatnika

Stanowisko MF: stosowanie przez płatnika rozporządzenia oznacza działanie zgodne z przepisami powszechnie obowiązującymi. Płatnik dokonując poboru zaliczki w terminie wskazanych w rozporządzeniu nie naraża się na odpowiedzialność podatkową i karną skarbową. Do kontroli zgodności działania płatników z powszechnie obowiązującym prawem są powołane organy KAS. Organy KAS w ramach podejmowania działań kontrolnych są również obowiązane do stosowania rozporządzenia.

 

Objaśnienia resortu finansów

  1. Czego dotyczą objaśnienia?

 Objaśnienia dotyczą rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 stycznia 2022 r. w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek do chodowy od osób fizycznych (Dz. U. poz. 28), zwanego dalej „rozporządzeniem”. Rozporządzenie weszło w życie 8 stycznia 2022 r. i przedłużyło niektórym płatnikom terminy poboru i przekazania zaliczek na podatek dochodowy, począwszy od zaliczek za styczeń 2022 r. 

Przedłużenie terminów, o których mowa w rozporządzeniu, ma zastosowanie do przychodów uzyskanych od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2022 r.

 

  1. Istota rozporządzenia

 Rozporządzenie przedłuża terminy pobrania i przekazania części zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych przez płatników będących zakładami pracyw rozumieniu ustawy PIT, organami rentowymi oraz zleceniodawcami od podatników uzyskujących za pośrednictwem tych płatników podlegające opodatkowaniu przychody: 

  • ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy – wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej,
  • z emerytur i rent, świadczeń przedemerytalnych i zasiłków przedemerytalnych, nauczycielskich świadczeń kompensacyjnych, zasiłków pieniężnych z ubezpieczenia społecznego, rent strukturalnych, rent socjalnych oraz rodzicielskich świadczeń uzupełniających,

 

  • z umów zlecenia określonych w art. 13 pkt 8 ustawy PIT**
    • ** Przychody z tytułu wykonywania usług, na podstawie umowy zlecenia uzyskiwane wyłącznie od:
    1. osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą, osoby prawnej i jej jednostki organizacyjnej oraz jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej,
    2. właściciela (posiadacza) nieruchomości, w której lokale są wynajmowane, lub działającego w jego imieniu zarządcy albo administratora – jeżeli podatnik wykonuje te usługi wyłącznie dla potrzeb związanych z tą nieruchomością,
    3. przedsiębiorstwa w spadku
    • z wyjątkiem przychodów uzyskanych na podstawie umów zawieranych w ramach prowadzonej przez podatnika pozarolniczej działalności gospodarczej oraz przychodów, o których mowa w art. 13 pkt 9 ustawy PIT.

 

 * Zakład pracy – to osoba fizyczna, osoba prawna oraz jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, która jest obowiązana jako płatnik obliczać i pobierać w ciągu roku zaliczki na podatek dochodowy od osób, które uzyskują od tego zakładu przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej lub spółdzielczego stosunku pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakład pracy, a w spółdzielniach pracy – wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej.

 

Rozporządzenie nie zmienia zasad opodatkowania, w tym zasad poboru zaliczek na podatek, określonych w ustawie PIT, a jedynie przesuwa w czasie terminy poboru i przekazania zaliczek na podatek. Rozporządzenie określa w jakiej sytuacji płatnik nie pobierze części zaliczki miesięcznej oraz w jakim miesiącu ma ona zostać pobrana przekazana.

 

 

  1. Kiedy stosujemy rozporządzenie

 Rozporządzenie ma zastosowanie, gdy miesięczne przychody, o których mowa w pkt 2 objaśnień, uzyskane przez podatnika za pośrednictwem płatnika nie przekroczą 12 800 zł; przy czym limit ten stosuje się odrębnie dla każdego źródła przychodów. 

Co zaliczamy do odrębnych źródeł przychodów, na potrzeby rozporządzenia, z odrębnym limitem przychodów w wysokości 12 800 zł

 

Źródło przychodu, zgodnie z rozporządzeniem Płatnik
Stosunek służbowy, stosunek pracy, stosunek pracy nakładczej lub spółdzielczy stosunek pracy, zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego wypłacane przez zakłady pracy, a w spółdzielniach pracy – wypłaty z tytułu udziału w nadwyżce bilansowej Zakład pracy – limit miesięczny dotyczy łącznie przychodów wypłacanych przez zakład pracy (w tym zasiłków z ubezpieczenia społecznego)
Umowa zlecenia, o której mowa w art. 13 pkt 8 ustawy PIT Zleceniodawca
Emerytura i renta, świadczenia przedemerytalne i zasiłki przedemerytalne, nauczycielskie, świadczenie kompensacyjne, renta strukturalna, renta socjalna oraz rodzicielskie świadczenie uzupełniające Organ rentowy – limit miesięczny dotyczy odrębnie każdego z tych tytułów
Zasiłki pieniężne z ubezpieczenia społecznego Organ rentowy

 

 

Przykład 1

Podatnik otrzymał w lutym trzy wypłaty ze stosunku pracy (wynagrodzenie, premię i dodatek motywacyjny), każdą w innym terminie, łącznie na kwotę 12 900 zł. Jak należy obliczyć zaliczkę na podatek za luty? Do pierwszych dwóch wypłat zastosowano rozporządzenie? Co zrobić po przekroczeniu limitu 12 800 zł?

Podstawą obliczenia miesięcznej zaliczki na podatek z zastosowaniem rozporządzenia jest miesięczny przychód. Limit przychodów określony w rozporządzeniu (12 800 zł) nie pozwala na jego zastosowanie w sytuacji, gdy miesięczny przychód pracownika go przekracza i wynosi 12 900 zł. Zatem od całości przychodu należy obliczyć zaliczkę z Polskiego Ładu. Każda kolejna wypłata w danym miesiącu musi uwzględniać wcześniejsze, i każda kolejna zaliczka musi uwzględniać wcześniej pobraną. Tym samym w ostatniej liście płac, która spowodowała przekroczenie kwoty przychodu 12 800 zł, należy obliczyć zaliczkę na podatek narastająco od całości dochodu uzyskanego w danym miesiącu i pomniejszyć go o zaliczki pobrane w poprzednich listach płac.

 

 

Przykład 2

Czy pobrana w styczniu nadwyżka zwrócona podatnikowi 4 lutego 2022 r. stanowi jego przychód, który należy doliczyć przy ustalaniu miesięcznego limitu? Czy od zwróconej nadwyżki należy pobrać zaliczkę na podatek?

Nie. Zwrócona „styczniowa” nadwyżka nie jest przychodem podatnika, nie wpływa zatem na limit przychodu ustalany na potrzeby rozporządzenia i nie należy jej opodatkowywać.

 

 

Przykład 3

Na miesięczny przychód podatnika, otrzymany w trzech różnych dniach składa się wynagrodzenie za pracę w kwocie 10 000 zł, kwartalna premia 2 800 zł oraz zwolnione z opodatkowania świadczenie pieniężne z ZFŚS w wysokości 1 000 zł. Łączny miesięczny przychód pracownika ze stosunku pracy wyniósł 13 800 zł. Czy płatnik powinien zastosować rozporządzenie oraz czy ze względu na przekroczenie limitu (12 800 zł) ma pobrać zaliczkę na ten miesiąc według Polskiego Ładu?

Tak. Płatnik powinien zastosować rozporządzenie. Do limitu przychodów z rozporządzenia uwzględnia się tylko przychody podlegające opodatkowaniu (bez zwolnionych od podatku), czyli 12 800 zł. Otrzymane przez podatnika świadczenie z ZFŚS w wysokości 1 000 zł w całości jest objęte zwolnieniem od podatku i jako takie nie będzie brane pod uwagę przy obliczaniu limitu przychodów.

 

 

Przykład 4

Podatnik uzyskał w lutym przychód ze stosunku pracy w kwocie 12 000 zł oraz 1 250 zł zasiłku chorobowego wypłaconego przez zakład pracy. Czy na potrzeby rozporządzenia należy zsumować kwotę przychodu z pracy z kwotą zasiłku?

Tak. Zarówno przychód ze stosunku pracy, jak i zasiłki z ubezpieczenia społecznego (mimo, że te ostatnie stanowią przychód z innych źródeł w rozumieniu art. 20 ust. 1 ustawy PIT) zostały wypłacone przez zakład pracy i zgodnie z art. 32 ust. 2 ustawy PIT łącznie stanowią dochód. Rozporządzenie nie zmieniło zasad poboru zaliczek na podatek określonych w art. 31 ustawy PIT. Zatem, ustalając limit określony w rozporządzeniu, należy zsumować obie kwoty. W tym przypadku limit miesięczny przychodu został przekroczony i rozporządzenie nie będzie miało zastosowania. Płatnik pobierze zaliczkę miesięczną według Polskiego Ładu.

 

 

Przykład 5

Podatnik w marcu 2022 r. otrzymał dwie wypłaty ze stosunku pracy, jedną z nich 10 marca w kwocie 10000 zł oraz 27 marca w kwocie 1 200 zł. Przy czym 20 marca podatnik ukończył 26 lat. Czy do limitu określonego rozporządzeniem należy zsumować powyższe przychody, czy należy uwzględniać jedynie te opodatkowane?

Ustalając limit przychodów określony w rozporządzeniu, należy brać pod uwagę jedynie przychody podlegające opodatkowaniu. W tym przypadku opodatkowaniu podlega jedynie 1 200 zł i od tej kwoty należy obliczać zaliczki na dwa sposoby.

 

 

Przykład 6

7 kwietnia podatnik otrzymał wynagrodzenie za marzec w wysokości 7 000 zł, a 28 kwietnia premię kwartalną w kwocie 2 000 zł. 17 kwietnia żona podatnika urodziła ich czwarte dziecko. Najstarsze z pozostałej trójki ma 16 lat. Podatnik złożył pracodawcy 18 kwietnia oświadczenie, że spełnia warunki do stosowania „ulgi dla rodzin 4+”(czyli zwolnienia od podatku, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 153 ustawy PIT). Płatnik chce uwzględnić to oświadczenie już w tym miesiącu, ale jak ma postąpić w tej sytuacji? Czy powinien skorygować wcześniej pobraną zaliczkę od wynagrodzenia?

Czwarte dziecko podatnika urodziło się 17 kwietnia i złożone przez podatnika oświadczenie 18 kwietnia o spełnieniu warunków do zwolnienia od podatku upoważnia płatnika do jego stosowania od tego dnia. Płatnik uwzględnia oświadczenie w tym samym miesiącu lub najpóźniej od następnego miesiąca od otrzymania oświadczenia. Skoro płatnik chce je uwzględnić już w kwietniu, to zwolnienie zastosuje do przychodu wypłaconego po otrzymaniu oświadczenia, czyli do premii w kwocie 2 000 zł, od której już nie pobierze zaliczki na podatek. Płatnik nie koryguje również wcześniej pobranej zaliczki od wynagrodzenia wypłaconego 7 kwietnia.

 

 

Przykład 7

Podatnik w kwietniu uzyskał u tego samego płatnika przychody ze stosunku pracy w wysokości 8 500 zł oraz z umowy zlecenia 4 500 zł (łącznie 13 000 zł). Podatnik wiele lat temu złożył PIT-2. Czy należy zastosować rozporządzenie w sytuacji, gdy limit miesięczny przychodu został przekroczony?

Tak, rozporządzenie należy zastosować, ponieważ w tym przypadku mamy do czynienia z przychodami z dwóch różnych źródeł i dwoma odrębnymi limitami z rozporządzenia. Płatnik występuje też w dwóch różnych rolach, tj. pracodawcy i zleceniodawcy, co oznacza, że oblicza zaliczki na podatek w odmienny sposób.

 

 

Przykład 8

Podatniczka będąca na rencie otrzymuje od organu rentowego jednocześnie zasiłek macierzyński. Czy limit przychodu określony w rozporządzeniu obejmuje obydwa świadczenia, czy do każdego jest odrębny?

W tym przypadku (zasiłku wypłacanego przez organ rentowy, a nie przez zakład pracy) limit 12 800 zł stosuje się do każdego źródła odrębnie. Tak też na potrzeby rozporządzenia należy traktować te dwa rodzaje przychodów i stosować do nich odrębny limit. Jest to tym bardziej uzasadnione, że organ rentowy od tych świadczeń oblicza zaliczki na podatek w odmienny sposób.

 

  1. Ustalenie zaliczki na podatek dochodowy zgodnie z rozporządzeniem

 Rozporządzenie przedłuża termin poboru i przekazania zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych w określonej części, która jest wyznaczana poprzez porównanie zaliczek na podatek obliczonych według dwóch metod: 

  • według zasad obowiązujących w 2022 r., tj. po wejściu w życie Polskiego Ładu, dalej „zaliczka z Polskiego Ładu” oraz
  • według zasad obowiązujących w 2021 r., dalej „zaliczka na starych zasadach”.

 

Obliczanie zaliczki z Polskiego Ładu

Zaliczka obliczona na zasadach obowiązujących w 2022 r., czyli przy uwzględnieniu przez płatnika kosztów uzyskania przychodów (chyba, że podatnik zrezygnował z ich stosowania, składając płatnikowi wniosek), ulg (np. składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez podatnika, ulgi dla klasy średniej chyba, że podatnik zrezygnował z jej stosowania) i zwolnień (w tym: „ulgi dla rodzin 4+”, „ulgi na powrót” czy „ulgi dla seniora”, o ile podatnik zawnioskował o ich stosowanie przez płatnika), a także przy zastosowaniu parametrów nowej skali podatkowej (ze stawkami 17% i 32%, progiem dochodu w kwocie 120 000 zł oraz 1/12 kwoty zmniejszającej podatek w wysokości 425 zł – o ile płatnik jest uprawniony do jej odliczania).

 

Obliczanie zaliczki na starych zasadach

Zaliczka obliczona na zasadach obowiązujących w 2021 r., czyli przy uwzględnieniu przez płatnika kosztów uzyskania przychodów (chyba, że podatnik zrezygnował z ich stosowania składając płatnikowi wniosek), składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez podatnika, a także przy zastosowaniu parametrów skali podatkowej z 2021 r. (ze stawkami 17% i 32%, z progiem dochodu w kwocie 85 528 zł oraz 1/12 kwoty zmniejszającej podatek w wysokości 43,76 zł, o ile płatnik jest uprawniony na moment obliczania zaliczki do jej odliczania), a także pomniejszoną o kwotę składki zdrowotnej podlegającej odliczeniu od podatku (7,75% podstawy wymiaru tej składki). Należy także pamiętać, że kwotę zmniejszającą podatek w wysokości 43,76 zł płatnik stosował w latach ubiegłych o ile dochody pracownika (licząc od początku roku) nie przekroczyły 85 528 zł. Zasadę tę należy uwzględniać również przy obliczaniu zaliczki na starych zasadach.

Ważne! Płatnik, obliczając zaliczki na podatek na dwa sposoby, stosuje stan faktyczny występujący u konkretnego podatnika na dzień obliczania zaliczki w 2022 r.

 

 

Przykład 9

3 stycznia 2022 r. pracownik powiadomił pracodawcę o „wycofaniu” PIT-2. Czy obliczając zaliczki zgodnie z rozporządzeniem według zasad z 2021 r., uwzględnia ten fakt?

Tak. Obliczając zaliczkę na dwa sposoby, zatem także według zasad z 2021 r., płatnik uwzględnia to, że podatnik poinformował go o rezygnacji z odliczania od zaliczki na podatek 1/12 kwoty zmniejszającej podatek (43,76 zł).

 

 

Zaliczka obliczona na dwa sposoby i co dalej?

Po obliczeniu zaliczki na dwa sposoby, należy je porównać.

Jeżeli zaliczka z Polskiego Ładu przewyższa zaliczkę obliczoną na starych zasadach, powstaje nadwyżka, która podlega odroczeniu w czasie. Płatnik pobiera od podatnika zaliczkę niższą, czyli obliczoną na starych zasadach.

 

Do kiedy trwa odroczenie nadwyżki

Odroczenie nadwyżki trwa aż do miesiąca, w którym z porównania wysokości zaliczek obliczonych na dwa sposoby okaże się, że powstanie ujemna różnica, czyli zaliczka z Polskiego Ładu okaże się niższa od zaliczki obliczonej na starych zasadach. Wówczas płatnik pobiera od podatnika zaliczkę z Polskiego Ładu oraz nadwyżkę z poprzednich miesięcy, ale nie więcej niż do kwoty zaliczki obliczonej na starych zasadach.

Co zrobić jeśli pozostała część odroczonej nadwyżki, której nie pobrano w całości?

Jeżeli nie pobrano w całości kwoty odroczonej nadwyżki, odroczenie tej części nadwyżki przedłuża się na kolejne miesiące, w których wystąpi ujemna różnica.

 

 

Przykład 10

Z porównania zaliczek miesięcznych za wrzesień 2022 r. obliczonych na dwa sposoby wynika, że zaliczka z Polskiego Ładu (400 zł) jest niższa od zaliczki na starych zasadach (700 zł), zatem wystąpiła ujemna różnica w kwocie 300 zł.

Nadwyżka z poprzednich miesięcy wynosi 740 zł. Jaką zaliczkę należy pobrać od podatnika za wrzesień?

We wrześniu, czyli w miesiącu, w którym wystąpiła ujemna różnica płatnik pobiera zaliczkę z Polskiego Ładu w wysokości 400 zł i nadwyżkę z poprzednich miesięcy, ale nie więcej niż wynosi zaliczka obliczona na starych zasadach, czyli 700 zł. Oznacza to, że może uwzględnić jedynie 300 zł nadwyżki z poprzednich miesięcy, a pozostałą kwotę nadwyżki (440 zł, czyli 740 zł– 300 zł) pobierze w następnych miesiącach, w których wystąpi kolejna ujemna różnica.

 

 

Przykład 11

Podatnik oprócz umowy o pracę zawarł z pracodawcą umowę zlecenia. W jednym miesiącu uzyskał łącznie 14 000 zł, z czego z umowy o pracę 8 000 zł a z umowy zlecenia 6 000 zł. Czy w tej sytuacji płatnik stosuje rozporządzenie, skoro miesięczny limit przychów pracownika został przekroczony? Czy może powinien oddzielić te przychody i stosować rozporządzenie?

Przychód ze stosunku pracy i przychód z umowy zlecenia stanowią dwa różne źródła, z odrębnym limitem przychodów z rozporządzenia. Nie ma przy tym znaczenia fakt, że obie umowy zostały zawarte z tym samym płatnikiem. Zatem płatnik stosuje rozporządzenie, gdyż przychody z obydwu umów liczone odrębnie nie przekraczają limitu 12 800 zł.

 

 

Przykład 12

We wrześniu po raz pierwszy u podatnika wystąpiła ujemna różnica i płatnik miał możliwość pobrania części nadwyżki z poprzednich miesięcy. Pozostała nadwyżka, która nie mogła być pobrana we wrześniu przeszła na kolejne miesiące. W październiku podatnik otrzymał wynagrodzenie za pracę i nagrodę jubileuszową, łącznie w kwocie 13 200 zł. Przy czym płatnik od wynagrodzenia (7 000 zł) wypłaconego 10 października pobrał zaliczkę, zgodnie z rozporządzeniem, w tym pobrał część nierozliczonej we wrześniu nadwyżki, gdyż powstała ujemna różnica. Co zrobić, skoro miesięczny przychód podatnika przekroczył limit? Co zrobić z pobraną wcześniej częścią nadwyżki?

Skoro miesięczny przychód ze stosunku pracy (bo nagroda jubileuszowa też jest przychodem z tego źródła) przekroczył miesięczny limit z rozporządzenia, to oznacza, że rozporządzenia nie stosuje się przy obliczaniu miesięcznej zaliczki. W konsekwencji, nie pobiera się też nierozliczonej we wrześniu części nadwyżki. Należy ponownie obliczyć zaliczkę od całego przychodu z października według Polskiego Ładu. Od tak obliczonej zaliczki miesięcznej należy odjąć wcześniej pobraną zaliczkę (przed jej zwiększeniem o część nierozliczonej we wrześniu nadwyżki) i różnicę przekazać do urzędu skarbowego. Część nierozliczonej nadwyżki z września przechodzi na kolejne miesiące, w których wystąpi ujemna różnica.

 

 

Przykład 13

Płatnik przestał stosować u podatnika rozporządzenie od 1 sierpnia 2022 r., gdyż pod koniec lipca podatnik „wycofał” od pracodawcy PIT-2 i złożył mu wniosek o nie przedłużanie terminów poboru i przekazania zaliczek na podatek ze stosunku pracy. Jednak w czerwcu, w którym pierwszy raz wystąpiła ujemna różnica, płatnik zaczął pobierać nadwyżkę z poprzednich miesięcy. Przy czym w lipcu nie mógł już tego zrobić, gdyż podatnik uzyskał przychód ze stosunku pracy w wysokości 13 700 zł, tj. przekraczającej limit z rozporządzenia. Co płatnik ma zrobić z niepobraną kwotą nadwyżki z okresu od lutego do maja?

Podatnik miał prawo zrezygnować ze stosowania rozporządzenia, skoro zrezygnował z odliczania przez płatnika 1/12 kwoty zmniejszającej podatek. Zatem od sierpnia płatnik będzie pobierał od podatnika zaliczki według Polskiego Ładu. W tej sytuacji nadwyżki nierozliczone przez płatnika zostaną rozliczone przez podatnika w zeznaniu rocznym.

 

 

Przykład 14

Na ostatni dzień roku kwota nierozliczonej nadwyżki u podatnika (1000 zł) jest wyższa niż kwota przychodu, z której może być pobrana (200 zł). Czy należy rozumieć, że w tej sytuacji płatnik pobiera jedynie 200 (nie pobierze 800 zł), a 800 zł podatnik rozliczy w zeznaniu?

Termin poboru nadwyżki zaliczki jest odroczony do 31 grudnia 2022 r. Nie oznacza to jednak, że w przypadku gdy do końca tego dnia nie wystąpi ujemna różnica w pełni pokrywająca niepobraną wcześniej część zaliczki, płatnik ma potrącić z wynagrodzenia podatnika lub w inny sposób zabezpieczyć pobór odroczonej części zaliczki. Rozporządzenie „dopuszcza” pobór niepobranej części zaliczki tylko w sytuacji wystąpienia ujemnej różnicy. W przypadku niepobrania nadwyżki zaliczki do końca roku lub rozwiązania umowy o pracę płatnik nie będzie obowiązany do jej poboru. Ostatecznie kwoty niepobrane zostaną rozliczone przez podatnika w zeznaniu za 2022 r.

 

 

Przykład 15

Czy płatnik może pobrać nadwyżkę (1000 zł) z przychodów, które nie podlegają opodatkowaniu? Chodzi o sytuację, gdy podatnik otrzymał w danym miesiącu przychód niepieniężny o wysokiej wartości (podlegający opodatkowaniu) oraz zapomogę pieniężną (wolną od podatku).

Zgodnie z rozporządzeniem niepobraną nadwyżkę zaliczki można pobrać wyłącznie w miesiącu wystąpienia ujemnej różnicy. Rozporządzenie nie zmienia ustawowych zasad poboru zaliczek na podatek, zatem zaliczkę płatnik pobiera z przychodów podlejących opodatkowaniu.

 

  1. Zaliczka obliczona za styczeń 2022 r.

Płatnik, który w styczniu 2022 r. pobrał od podatnika zaliczkę z Polskiego Ładu, tj. z nadwyżką i nie przekazał tej zaliczki na rachunek urzędu skarbowego, jest obowiązany do niezwłocznego zwrotu tej nadwyżki podatnikowi. 

Przy czym zwrot „niezwłocznie” należy rozumieć w ten sposób, że płatnik ma tego dokonać w najkrótszym możliwym do realizacji terminie.

 

 

Przykład 16

Jeśli 5 stycznia 2022 r. płatnik pobrał zaliczkę od umowy zlecenia według Polskiego Ładu (łącznie z nadwyżką w wysokości 100 zł) a podatnik 20 stycznia złożył płatnikowi wniosek o nieprzedłużanie terminów poboru zaliczek, to czy wniosek podatnika działa również wstecz i zwalnia płatnika z obowiązku niezwłocznego zwrotu nadwyżki ze stycznia?

Tak. Rozporządzenie ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. Można zatem przyjąć, że podatnik, który w styczniu zrezygnował ze stosowania przez płatnika rozporządzenia, jednocześnie „zwolnił” płatnika z obowiązku zwrotu nadwyżki pobranej w styczniowej zaliczce na podatek.

 

  1. Czy podatnik może zrezygnować ze stosowania rozporządzenia

 Rozporządzenie obliguje płatników do jego stosowania, pod wyżej wymienionymi warunkami. Jednak część podatników może zrezygnować z płacenia niższych zaliczek w trakcie roku i złożyć płatnikowi wniosek o nieprzedłużanie terminów poboru zaliczek, wynikający z rozporządzenia. Rezygnację mogą złożyć podatnicy, którym płatnik przy poborze zaliczek na podatek nie stosuje 1/12 kwoty zmniejszającej podatek, czyli np. zleceniobiorcy, czy „wieloetatowcy” uzyskujący przychody od kilku pracodawców lub pracownicy, którzy nie złożyli pracodawcy bądź „wycofali” oświadczenie PIT-2. 

Rezygnacja musi mieć postać wniosku złożonego na piśmie płatnikowi o nieprzedłużanie terminów poboru zaliczek na podatek. Płatnik nie będzie stosował rozporządzenia najpóźniej od następnego miesiąca, po otrzymaniu wniosku. Możliwe jest również uwzględnienie wniosku już miesiącu jego złożenia (płatnik jeszcze tym miesiącu wypłaca świadczenie podlegające opodatkowaniu), a jeśli tak się nie stanie, to płatnik nie zastosuje rozporządzenia począwszy od następnego miesiąca.

Podatnik może również zmienić zdanie w trakcie roku i odwołać rezygnację ze stosowania rozporządzenia. W takim przypadku płatnik ponownie zacznie je stosować, na warunkach określonych w rozporządzeniu.

Źródło: mf.gov.pl

 

 

Zmiany w mechanizmie rozliczania zaliczek na podatek jednak w ustawie PIT

Resort finansów w końcu uznał, że zmienianie przepisów ustawowych rozporządzeniem nie jest najlepszym pomysłem i przygotował projekt ustawy nowelizującej „przenoszącej uregulowania rozporządzenia MF z 7 stycznia 2022 r. do ustawy PIT”.

Link do ww. projektu ustawy: https://legislacja.rcl.gov.pl/docs//2/12355755/12849667/12849668/dokument540553.pdf

 

W uzasadnieniu do tego projektu czytamy:

„W dodawanym art. 53a ustawy PIT proponuje się uregulowanie w drodze ustawy mechanizmu przedłużenia terminów pobrania i wpłaty zaliczki na podatek dochodowy, który został wdrożony do porządku prawnego, na mocy art. 50 Ordynacji podatkowej, rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 7 stycznia 2022 r. w sprawie przedłużenia terminów poboru i przekazania przez niektórych płatników zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych (Dz. U. poz. 28)1, zwanej dalej „rozporządzeniem”.

Rozporządzenie to stanowiło reakcję Ministra Finansów na zgłaszane przez niektórych podatników w pierwszych miesiącach 2022 r. rozbieżności pomiędzy oczekiwaną oszczędnością podatkową w ujęciu rocznym oraz miesięcznym. Przedłużenie terminów poboru zaliczki w drodze rozporządzenia umożliwiło zastosowanie przedłużonych terminów już do wypłat dokonywanych w styczniu. Wynika to z funkcjonującego na gruncie ustawy PIT rozwiązania, zgodnie z którym przekazanie zaliczki pobranej w jednym miesiącu następuje do 20 dnia miesiąca następnego. Wdrożenie tego rozwiązania w drodze ustawy w tak krótkim terminie nie było możliwe.

W art. 53a ustawy PIT zawarto materię obecnie uregulowaną w rozporządzeniu, w wyniku czego płatnik będzie kontynuował, w oparciu o przepisy ustawy PIT, stosowanie mechanizmu przedłużonego terminu poboru i wpłaty zaliczek określonego w rozporządzeniu. Zakłada się, że zasadą kontynuacji zostaną objęte miesiące od lutego do grudnia 2022 r., a więc po wejściu w życie tej nowelizacji rozporządzenie będzie wciąż stanowiło podstawę niepobrania części zaliczki w styczniu (por. art. 53a ust. 5).

Co istotne, instrukcja i wytyczne udostępniane dotychczas na stronach Ministerstwa Finansów pozostają aktualne. Odmienne brzmienie art. 53a w stosunku do przepisów rozporządzenia wynika z konieczności dostosowania redakcji norm do „języka ustawy”. Zaznaczyć należy, że zmiany te nie wpływają na mechanizm zastosowany lub wdrażany przez płatnika na podstawie rozporządzenia.

Art. 53a ust. 1 ustawy PIT określa w jakim przypadku i w jakiej części płatnik nie pobiera i nie wpłaca, w terminach, o których mowa w art. 31, art. 38 ust. 1, art. 41 ust. 1 i art. 42 ust. 1, zaliczki na podatek dochodowy. Przede wszystkim, nie uległ zmianie zakres podmiotowy i przedmiotowy tej regulacji. Przepis ten dotyczy przychodów z pracy na etacie (art. 31), świadczeń emerytalnych i rentowych (art. 34) oraz umów zlecenia (art. 13 pkt 8). Płatnik dokonujący wypłat tych przychodów nie będzie pobierał, w terminach określonych w ustawie PIT, zaliczki na podatek w części, w jakiej zaliczka obliczona według Polskiego Ładu jest wyższa od zaliczki obliczonej według zasad z 2021 r.

Zgodnie z art. 53 ust. 2 i 3 ustawy PIT niepobraną nadwyżkę zaliczki w danym miesiącu płatnik będzie pobierał w kolejnych miesiącach 2022 r. (najpóźniej do 31 grudnia 2022 r.), w których zaliczka obliczona według Polskiego Ładu będzie niższa od zaliczki obliczonej według zasad z 2021 r.

W ślad za rozporządzeniem, dla potrzeb obliczenia zaliczki według zasad z 2021 r., w art. 53a ust. 4 ustawy PIT przesądzono, że płatnik stosuje koszty uzyskania przychodów i kwotę zmniejszającą podatek w wysokości obowiązującej w 2021 r., jednakże o tym czy jest uprawniony do ich stosowania rozstrzygają okoliczności faktyczne według stanu na moment obliczania zaliczki w 2022 r.

W związku z tym, że art. 53a „przejmuje” materię uregulowaną rozporządzeniem od lutego 2022 r., konieczne stało się uregulowanie przypadku, gdy płatnik w styczniu 2022 r. zastosował mechanizm przedłużenia terminu pobrania zaliczki określony w rozporządzeniu. W takim przypadku, na podstawie art. 53a ust. 4 ustawy PIT, płatnik będzie obowiązany pobrać tę nadwyżkę w terminie określonym w art. 53a ust. 2 i 3 ustawy PIT. Powyższe wskazuje na to, że nie ulega zmianie istota regulacji, a jedynie jej umiejscowienie w ustawie, a nie jak dotychczas w rozporządzeniu.

W art. 53a ust. 6 ustawy PIT przesądzono, że nadwyżka zaliczki (niepobrana na podstawie art. 53a ust. 1 ustawy PIT i § 1 ust. 1 rozporządzenia) podlega wpłaceniu w terminie wpłaty zaliczki na podatek dochodowy od przychodów uzyskanych w miesiącach, w których wystąpi ujemna różnica pomiędzy zaliczką obliczoną według Polskiego Ładu a zaliczką obliczoną według zasad z 2021 r. Skoro ostatnim dniem terminu, w którym może nastąpić pobór tej nadwyżki, jest 31 grudnia 2022 r., to ostatnim terminem, w którym może nastąpić jej przekazanie do urzędu skarbowego, jest 20 stycznia 2023 r.

W przypadku gdy płatnik z przyczyn obiektywnych nie będzie mógł pobrać niepobranej nadwyżki na podstawie art. 53a ust. 1 ustawy PIT lub § 1 ust. 1 rozporządzenia, to zostanie zwolniony z jej poboru i wpłacenia na podstawie art. 53a ust. 10 ustawy PIT. Dotyczy to m.in. sytuacji, gdy płatnik rozwiązał z podatnikiem umowę o pracę, która mogła stanowić podstawę pobrania nadwyżki zaliczki w kolejnych miesiącach. Zwolnienie to nie oznacza, że podatek nie zostanie pobrany w prawidłowej wysokości. Ostatecznie bowiem podatnik obliczy wysokość należnego podatku od uzyskanych w całym roku przychodów i pomniejszy go wyłącznie o zaliczki faktycznie pobrane i wpłacone przez płatnika. Definitywne rozliczenie podatku należnego nastąpi w zeznaniu rocznym.

Przepis art. 53a ustawy PIT nie znajdzie zastosowania w przypadku, gdy przychody podatnika przekraczają u płatnika w danym miesiącu kwotę 12 800 zł liczoną dla każdego źródła przychodów osobno (art. 53a ust. 7 ustawy PIT), jak również gdy podatnik złoży płatnikowi, który nie stosuje PIT-2, wniosek o nieprzedłużanie terminów poboru i wpłaty zaliczki (art. 53a ust. 9 ustawy PIT). Ze względu na przyjęty sposób regulacji (ustawa „przejmuje” regulacje zawarte w rozporządzeniu), wnioski złożone na podstawie rozporządzenia pozostają aktualne na gruncie art. 53a ustawy PIT.

Zgodnie z art. 53a ust. 8 ustawy PIT, gdy płatnik pobierze zaliczkę w sposób niezgodny z art. 53a ustawy PIT, to kwoty nadwyżki zaliczki po jej ponownym obliczeniu nie powinien przekazywać do urzędu skarbowego, tylko niezwłocznie zwrócić tę nadwyżkę podatnikowi jako należną mu w danym miesiącu część wypłaty.

Przyczyn wprowadzenia art. 53a ustawy PIT należy upatrywać w zidentyfikowanej potrzebie ochrony ważnego interesu podatników. Wprowadzone Polskim Ładem przepisy są korzystne dla większość podatników, jednakże ze względu na specyfikę obliczania zaliczki na podatek efekt ten będzie odczuwalny w przypadku części podatników w kolejnych miesiącach roku podatkowego albo dopiero po jego zakończeniu. Dodatkowo, pozytywny efekt zmian jest uzależniony również od działań podejmowanych przez podatników i płatników (tj. czy płatnik stosuje PIT-2, ulgę dla klasy średniej). Ostatecznie pobór zaliczek w wyższej wysokości niż oczekiwana przez podatników skutkuje pomniejszeniem wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez podatników. Dodany przepis, podobnie jak rozporządzenie, gwarantuje zachowanie wynagrodzenia przez podatników na wyrównanym poziomie przez większość 2022 r. Ewentualne nadwyżki zaliczki powstające w początkowych miesiącach 2022 r. będą kompensowane przez zaliczki pobierane w kolejnych miesiącach tego roku.

Art. 53a ust. 8 ustawy PIT umożliwi płatnikowi pobór zaliczki wg zasad Polskiego Ładu w przypadku, gdy wykorzystywane oprogramowanie nie będzie gotowe przed wejściem w życie przepisów i następnie dokonanie zwrotu nadwyżki zaliczki podatnikowi niezwłocznie po obliczeniu zaliczki według mechanizmu opisanego w art. 53a ust. 1 ustawy PIT. Tym samym dodawane przepisy zapewniają płatnikowi przygotowanie się do wdrożenia omawianej regulacji. Kilkutygodniowy okres na dostosowanie się do zmienionych przepisów został więc zagwarantowany płatnikowi.

Wymaga pokreślenia, że zaproponowane w art. 53a ustawy PIT rozwiązanie jest korzystne dla podatników. Zaproponowany mechanizm gwarantuje, że w przypadkach wskazanych w art. 53a ust. 1 ustawy PIT podatnik zapłaci część zaliczki w okresie późniejszym. Wprowadzenie takiego rozwiązania należy w związku z tym uznać za zgodne z zasadami demokratycznego państwa prawnego.

Proponuje się, aby przepisy te weszły w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.

 

Powrót do spisu treści

Skomentuj artykuł

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *